Liệu minh bạch giá cà phê có đem lại rủi ro ép giá cho nông hộ?

Ngành cà phê toàn cầu đã trải qua hàng ngàn năm phát triển, và hiện đang chuyển mình hướng đến những giá trị tích cực và bền vững hơn. Đặc biệt trong lĩnh vực cà phê Specialty, các tiêu chuẩn về thương mại công bằng, phát triển bền vững và công khai thông tin sản phẩm ngày càng được đề cao. Trong bối cảnh đó, minh bạch giá cà phê như là một trong các động thái thiết thực được các nhà sản xuất cà phê áp dụng nhằm tạo ra một hệ sinh thái phát triển có định hướng và công bằng cho tất cả các bên trong chuỗi cung ứng.

Minh bạch giá cà phê có thể hiểu là việc công khai rõ ràng và chi tiết các mức giá ở từng giai đoạn trong chuỗi cung ứng. Một số các mức giá được các nhà sản xuất lựa chọn minh bạch là giá thu mua tại nông trại (Farmgate Price), giá xuất khẩu (FOB Price) và các chi phí logistics nội địa. Việc công khai này có thể xây dựng niềm tin vững chắc, thể hiện được cam kết công bằng và trách nhiệm với tất cả các bên liên quan trong chuỗi cung ứng.

Farmgate Price

Giá Farmgate là mức giá mà nông dân thực sự nhận được ngay tại trang trại, trước khi sản phẩm trải qua các giai đoạn chế biến, vận chuyển và xuất khẩu tiếp theo. Tuy nhiên, mức giá này không phải lúc nào cũng cố định hay dễ xác định chính xác, đặc biệt là trong những chuỗi cung ứng có nhiều khâu trung gian. Vì vậy, việc mua cà phê trực tiếp từ các nông trại có xưởng chế biến riêng sẽ giúp việc xác định Farmgate Price trở nên đơn giản hơn.

Mua cà phê trực tiếp từ nông trại giúp minh bạch hóa giá Farmgate, đảm bảo lợi ích cho người trồng.

FOB Price (Free on Board)

Giá FOB, hay giá giao hàng tại cảng, là mức giá mà cà phê được giao từ người bán cho người mua tại cảng xuất khẩu. Giá này thường được dùng để so sánh giữa các hợp đồng giao dịch cà phê xanh trên thị trường quốc tế, kể cả với những đơn hàng theo chuẩn Fairtrade. Giá FOB bao gồm giá cà phê nhân xanh, chi phí chế biến, phân loại hạt, bao bì, vận chuyển nội địa, xếp dỡ, lưu kho, chi phí xuất khẩu và cả lợi nhuận. Có thể nói, giá giao hàng tại cảng chính là tổng của Farmgate Price cộng với các chi phí xuất khẩu và thuế phí liên quan.

Một số ý kiến cho rằng nếu doanh nghiệp công khai mức giá mình trả cho nông dân và giá bán sản phẩm ra thị trường, đối thủ có thể tận dụng thông tin này. Từ đó, họ sẽ hạ giá bán nhằm thu hút được nhiều khách hàng hơn. Và để duy trì được lợi nhuận với mức giá thấp, họ sẽ phải tìm cách mua cà phê từ nông dân với giá thấp hơn, dẫn đến tình trạng ép giá nông hộ.

Bối cảnh thực tế đầy phức tạp

Tuy nhiên, thực tế lại không đơn giản như vậy. Giá farmgate không phải là con số cố định có thể sao chép 100%. Mỗi chuỗi cung ứng đều có một cấu trúc riêng với những khoản chi phí khác nhau. Bên cạnh đó, giá trị của hạt cà phê còn chịu sự chi phối của nhiều yếu tố biến động không ngừng, từ chất lượng cụ thể của từng lô hàng, sản lượng tổng thể của mùa vụ, thời điểm thu hoạch chính xác, những biến động của tỷ giá hối đoái, cho đến các chi phí phát sinh tại mỗi địa phương.

Việc các đối thủ cạnh tranh chỉ dựa vào thông tin giá được công khai để “so sánh” hay “bắt chước” sẽ không chắc chắn sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh bền vững.

Rủi ro khi ép giá nông hộ

Hành động ép giá những người nông dân sẽ đem lại nhiều rủi ro hơn là lợi thế. Khi không nhận được mức giá xứng đáng, người trồng cà phê sẽ ưu tiên bán cho đối tác khác sẵn sàng trả mức giá công bằng, xứng đáng. Thêm vào đó, sự thiếu minh bạch và công bằng trong việc trả giá sẽ khiến các nông hộ không muốn gắn bó lâu dài, dẫn đến nguồn cung, chất lượng cà phê không ổn định. Từ đó, đánh mất uy tín cũng như thị phần của doanh nghiệp trên thị trường.

Tóm lại, lo ngại về việc minh bạch giá cà phê dẫn đến ép giá là có cơ sở trong một số trường hợp. Tuy nhiên ở góc nhìn rộng hơn thì lợi ích của minh bạch giá vẫn lớn hơn nhiều so với rủi ro mà nó mang lại.

Khác biệt với cà phê thương mại thông thường, cà phê Specialty không cạnh tranh dựa vào giá rẻ. Thay vào đó, sự khác biệt và sức hấp dẫn của ngách này nằm ở chất lượng vượt trội của từng hạt cà phê, thể hiện qua hương vị phong phú và độc đáo. Bên cạnh đó là những câu chuyện thương hiệu đầy cảm hứng, nguồn gốc xuất xứ được truy xuất rõ ràng, cùng với các giá trị đạo đức và cam kết mạnh mẽ về tính bền vững xuyên suốt toàn bộ chuỗi cung ứng.

Thêm vào đó, xu hướng tiêu dùng có ý thức và trách nhiệm đang ngày càng tăng, đặc biệt tại các thị trường phát triển như các nước phương Tây. Ở những nơi này, người tiêu dùng thể hiện sự quan tâm đến các sản phẩm có tính bền vững hoặc đạt được những chứng nhận về công bằng như Fairtrade, và có nguồn gốc minh bạch, dễ dàng truy xuất. Nếu một doanh nghiệp bị phát hiện có hành vi ép giá nông dân, họ rất dễ phải gặp phải phản ứng tiêu cực và làn sóng tẩy chay từ cả cộng đồng nông hộ cũng như đông đảo người tiêu dùng.

Người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng những cà phê được chứng nhận Fairtrade

Vì thế, minh bạch giá cà phê có thể thúc đẩy các đối thủ cạnh tranh chủ động hơn trong việc công khai và trả giá xứng đáng cho nông hộ, nhằm xây dựng uy tín và thu hút khách hàng ưu tiên các giá trị đạo đức. Điều này vô hình trung tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn và giúp nâng cao giá trị cho ngành cà phê Specialty.

Tại XLIII Coffee, minh bạch là một trong những giá trị cốt lõi mà thương hiệu theo đuổi. XLIII Coffee công khai chi tiết các mức chi phí, từ việc thu mua cà phê tại nông trại đến khâu phục vụ tại cửa hàng. Mức giá ở từng giai đoạn đều được minh bạch, bao gồm giá trả cho người sản xuất và giá bán đến tay người tiêu dùng.

Ngoài ra, XLIII Coffee cũng cam kết mạnh mẽ trong việc trả đúng giá. Điều này được thực hiện thông qua việc chi trả một mức giá xứng đáng cho các nông hộ, nhằm mục tiêu duy trì một chuỗi cung ứng bền vững và phát triển cả về mặt kinh tế lẫn phương diện xã hội cho chính những người trồng cà phê. Thương hiệu cho rằng: “tách cà phê có vẻ đơn giản đã trải qua một chặng đường dài, với rất nhiều công việc và rủi ro đi kèm”, và vì thế, những nỗ lực không ngừng nghỉ đó đều được XLIII Coffee ghi nhận và tôn vinh một cách công bằng và trọn vẹn thông qua các giá trị cốt lõi của mình.

Tag cà phê XLIII Coffee cung cấp thông tin về giá mua tại nông hộ và giá bán sản phẩm, thể hiện cam kết của thương hiệu về sự minh bạch về giá.

Tạm kết

Mối lo ngại về việc minh bạch giá cà phê dẫn đến ép giá là điều có thể hiểu, nhưng khó xảy ra trong thực tế ngành cà phê Specialty. Với đặc điểm cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị đạo đức và mối quan hệ lâu dài với nông hộ, việc ép giá không đem đến lợi ích mà tiềm ẩn nhiều rủi ro cho doanh nghiệp. Minh bạch, ngược lại, là một lợi thế mang lại niềm tin và sự phát triển bền vững cho ngành cà phê specialty.

Hình ảnh từ XLIII Coffee và do XLIII Coffee sưu tầm

1. Minh bạch giá cà phê Specialty có thể hiểu là gì?

Là việc công khai rõ ràng các mức giá trong chuỗi cung ứng, bao gồm giá mua từ nông hộ (Farmgate), giá giao tại cảng (FOB), và giá bán lẻ. Mục tiêu là đảm bảo công bằng, truy xuất nguồn gốc, và xây dựng lòng tin với cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng.

2. Công khai giá mua từ nông hộ có khiến nông dân bị ép giá không?

Không hẳn. Mặc dù có lo ngại rằng đối thủ có thể lợi dụng thông tin để hạ giá, nhưng trong thực tế, mỗi chuỗi cung ứng có chi phí và cấu trúc khác nhau. Việc ép giá thường dẫn đến rủi ro mất nguồn cung chất lượng và uy tín doanh nghiệp.

3. Minh bạch giá cà phê có mang lại lợi thế gì cho doanh nghiệp?

Minh bạch giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín, tăng lòng tin từ khách hàng có trách nhiệm và thu hút đối tác sản xuất gắn bó lâu dài. Đây là lợi thế quan trọng trong ngành cà phê Specialty – nơi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến giá trị đạo đức và tính bền vững.

4. XLIII Coffee đang thực hiện minh bạch giá cà phê như thế nào?

XLIII Coffee công khai rõ ràng giá thu mua từ nông hộ và giá bán lẻ trên từng tag cà phê. Thương hiệu cam kết trả đúng giá để đảm bảo sinh kế cho người trồng và phát triển chuỗi cung ứng công bằng, bền vững.