Sản xuất cà phê thân đơn – “Cứu cánh” cho trang trại quy mô nhỏ

Theo truyền thống, các nhà sản xuất tin rằng cây càng có nhiều thân thì năng suất càng cao. Nhưng điều đó có vẻ chỉ đúng với trước đây khi đất đai màu mỡ và khí hậu “dễ thở” hơn hiện tại. Ngày này, tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết thất thường, nguồn tài nguyên ngày càng cạn kiệt cùng một loạt các yếu tố khác khiến cây cà phê trở nên nhạy cảm, sản lượng sụt giảm nghiêm trọng ảnh hưởng tới thu nhập và cuộc sống của người lao động trong trang trại. James Gicaga – một nông dân đến từ Hạt Nyeri ở miền trung Kenya cho biết, nông trại của cha anh ấy đã không thể duy trì hoạt động với hệ thống trang trại năm thân cho một bụi cà phê. Tuy nhiên, khi chuyển qua sản xuất cà phê thân đơn, việc kinh doanh đã trở nên chuyển qua một trang mới.

Với trang trại cà phê thân đơn, mỗi khoảnh đất nhất định sẽ chỉ có một cây cà phê được tỉa sạch các nhánh phụ và chỉ có một thân chính hoặc thêm các nhánh cấp một. Việc hạn chế các cành phụ giúp cây có bộ khung chắc khoẻ, phù hợp với mọi độ cao và mọi vùng do điều khối được lượng khoáng chất. Điều này còn giúp cây giảm sự canh tranh dinh dưỡng, cải thiện năng suất và chất lượng cà phê. Trang trại của James đã tăng sản lượng lên tới 25kg/ một cây tăng 2.5 lần so với hệ thống cụm năm thân cà phê trước đây. Ngoài ra, quả khi mọc gần thân cây được tận hưởng lượng dinh dưỡng dồi nào nên tròn mập và “nặng ký” hơn.

John Wanjohi – nhà sản xuất cà phê kỳ cựu ở miền trung Kenya tin rằng sản xuất cà phê thân đơn là một phương pháp giúp nông dân tối ưu chi phí đầu vào. Cà phê có nhiều cành thì sản lượng càng cao. Nhưng điều này đi kèm với chi phí cao vì nhân công, thuốc xịt, phân bón, phân…để cây đủ sức nuôi nhiều nhánh. Hệ thống thân đơn sẽ giúp giảm gần một nửa lượng phân bón. Bởi cây không cần phân bổ dinh dưỡng đi nhiều nơi, quả lại chỉ tập trung ở quanh thân giúp việc chăm bón đơn giản hơn. 

Chưa hết, tại những trang trại cà phê nhiều nhánh, tán cây nhiều nên vùng trồng thường tối tăm, ẩm ướt nên sâu bệnh phát triển mạnh. Với trang trại thân đơn thì việc tỉa cành, mở gốc rất dễ dàng. Theo James cho biết, trang trại của anh gồm các cây đơn thân nên việc cắt tỉa và phun thuốc toàn bộ trang trại trong một ngày và chỉ cần hai người tối ưu hiệu suất và chi phí nhân công. Trong khi đó, điều này sẽ không không thể thực hiện được với trang trại có nhiều thân cây. Hơn nữa, nhờ dễ dàng cắt tỉa nên những loài gây hại khó có thể lẩn trốn trong những tán cây thưa thớt và có thể bị tiêu diệt nhờ mưa, nắng và những kẻ săn mồi (chim, ong, …) giúp nông dân tiết kiệm đáng kể chi phí cho thuốc trừ sâu.

Để chuyển đổi mô hình qua sản xuất cà phê thân đơn, nhiều nhà sản xuất ở Kenya đã áp dụng kỹ thuật canh tác hiện được gọi là “Top Working”. Tương tự như ghép cành nhưng phương pháp này lại có thể cho phép người nông dân thu hoạch quả cà phê trong khi giống mới đang phát triển thông qua tận dụng những gốc cây lâu đời, truyền thống này để trồng những cây mới có năng suất cao. Cách thức thực hiện rất đơn giản. Người trồng cà phê chỉ cần lấy hệ thống rễ sẵn có của những cây cà phê hiện tại ghép nó với các thân cây giống mới có khả năng kháng bệnh và năng suất cao hơn. Điều này sẽ tạo nên một trang trại cà phê “hoàn toàn mới”, với đầy đủ các cây trồng hiện đại, có khả năng phục hồi và năng suất cao đã có bộ rễ vững chắc.

Sản xuất cà phê thân đơn giúp giảm thiểu cạnh tranh dinh dưỡng, giảm nhân công, giảm tỷ lệ sâu bệnh từ đó có thể làm giảm đáng kể chi phí sản xuất trên mỗi cây. Đặc biệt đối với các trang trại quy mô nhỏ không có nhiều vốn, trang trại cà phê thân đơn có thể là một “cứu cánh” để tăng sản lượng, chất lượng hay chính thu nhập của họ.

Nếu bạn muốn thưởng thức những hạt cà phê đặc sản chất lượng từ nhiều vùng trồng trên thế giới và nghe những câu chuyện thú vị về nó, hãy ghé XLIII Coffee nhé!

Những bài viết bạn có thể quan tâm

– Tác động tiêu cực của quá trình rang cà phê bạn có thể chưa biết?

– Cà phê quan hệ – Sợi dây liên kết chuỗi cung ứng bền vững

–Nông trại Gesha Village Estates – Nơi các giống Gesha tự tin bung tỏa sắc hương