Blockchain – Bản ghi kỹ thuật số hỗ trợ truy xuất nguồn gốc cho ngành cà phê Specialty

Định nghĩa blockchain

Blockchain là công nghệ chuỗi – khối, cho phép truyền tải dữ liệu một cách an toàn dựa trên hệ thống mã hóa vô cùng phức tạp. Mỗi khối (block) đều chứa thông tin về thời gian khởi tạo và được liên kết với khối trước đó, kèm theo đó là một mã thời gian và dữ liệu giao dịch. Dữ liệu khi đã được mạng lưới chấp nhận thì sẽ không có cách nào thay đổi được. 

Công nghệ Blockchain là một cơ chế cơ sở dữ liệu tiên tiến cho phép chia sẻ thông tin minh bạch trong một mạng lưới kinh doanh. Các nhà kinh doanh có thể sử dụng công nghệ chuỗi khối này để tạo một sổ cái không thể chỉnh sửa hay biến đổi để theo dõi các đơn đặt hàng, khoản thanh toán, tài khoản và những giao dịch khác. Hệ thống có những cơ chế tích hợp để ngăn chặn các mục nhập giao dịch trái phép và tạo ra sự nhất quán trong chế độ xem chung của các giao dịch.

Blockchain là công nghệ chuỗi – khối, cho phép truyền tải dữ liệu một cách an toàn dựa trên hệ thống mã hóa vô cùng phức tạp

Cấu trúc của blockchain

Cấu trúc của công nghệ Blockchain về bản chất là một chuỗi khối liên kết, bao gồm:

– Dữ liệu: data trong mỗi lưới khối chứa trong Blockchain.

– Mã băm: được coi là duy nhất, dùng để nhận diện các dữ liệu và khối lưới trong đó. 

– Mã băm đối chiếu: đây là loại mã tạo thành chuỗi thống nhất. Ví dụ như khối 1 bạn được coi là khối khởi điểm, từ đây các khối 2,3…đến n sẽ thống nhất 1 dạng thông tin. Khi bạn thay đổi khối khởi điểm, các khối liền kề sau sẽ không còn phù hợp.

Cấu trúc của công nghệ Blockchain về bản chất là một chuỗi khối liên kết gồm dữ liệu, mã băm, mã băm đối chiếu

Blockchain hoạt động thế nào?

Các bước hoạt động của blockchain bao gồm:

– Khởi tạo giao dịch:

Bước này bắt đầu khi người dùng tạo một giao dịch và gửi nó lên mạng lưới blockchain bao gồm các thông tin về việc thực hiện hợp đồng. Ví dụ khi người nông dân muốn bán lô cà phê mới, họ sẽ ghi tất cả các đặc điểm của lô cà phê đó như giống, điểm số SCA, cupnotes, nông trại,…

– Phát tán giao dịch:

Khi giao dịch đã được thiết lập, thông tin sẽ được phát tán tới các nút (node) trong mạng lưới. Trong đó, các nút là các máy tính tham gia vào mạng blockchain và giữ bản sao của toàn bộ sổ cái. Như vậy, các bên tham gia blockchain đều sẽ nắm rõ được giao dịch mua bán lô cà phê mà người nông dân vừa khởi tạo. 

– Xác minh giao dịch:

Các nút xác minh tính hợp lệ của giao dịch bằng cách kiểm tra chữ ký số và đảm bảo rằng người gửi giao dịch có đủ quyền để thực hiện giao dịch đó. Điều này có nghĩa là thông tin mà người nông dân cung cấp sẽ được lưu trữ ngay khi họ tham gia blockchain và được dùng để đối chiếu với thông tin trong các giao dịch phát sinh sau này.

– Tạo khối:

Sau khi xác minh, các giao dịch hợp lệ sẽ tạo thành khối mới. 

– Thêm khối mới vào chuỗi khối:

Các khối mới sau khi được thiết lập sẽ gắn vào chuỗi khối hiện có. Mỗi khối mới này sẽ chứa mã băm của khối trước đó để liên kết một cách bảo mật, chính xác. 

– Cập nhật sổ cái:

Sau khi hoàn tất việc thêm vào chuỗi khối, tất cả các nút trong mạng lưới sẽ cập nhật bản sao sổ cái của mình để phản ánh các giao dịch mới. Điều này đảm bảo rằng tất cả các nút có cùng một phiên bản của sổ cái.

– Hoàn tất giao dịch:

Sau khi đã ghi vào chuỗi khối, những giao dịch này sẽ được xem là hoàn tất và không thể sửa đổi. Chính vì vậy, khi tham gia giao dịch, các bên trong chuỗi cung ứng cà phê cần kiểm tra chắc chắn tính chính xác của những thông tin để chuỗi khối không bị mất giá trị. 

Các bước hoạt động của blockchain gồm khởi tạo giao dịch, phát tán giao dịch, tạo khối, thêm khối mới vào chuỗi khối, cập nhật sổ cái, hoàn tất giao dịch

Phân loại blockchain

Blockchain được chia thành 3 loại chính:

– Public:

Tất cả mọi người đều có thể đọc và ghi dữ liệu vào hệ thống. Quá trình xác thực giao dịch tiêu tốn thời gian dài vì cần có sự xác nhận của rất nhiều nút. Điểm mạnh của loại blockchain này là tính an toàn cao. Việc tấn công vào hệ thống là rất khó khăn, bất khả thi vì tốn kém chi phí lớn. 

– Private:

Người dùng chỉ có quyền đọc, không có quyền ghi dữ liệu. Trong một số trường hợp các tổ chức thứ ba có thể giới hạn quyền đọc dữ liệu. Ưu điểm của loại blockchain này là thời gian xác nhận giao dịch nhanh vì số lượng thiết bị xác thực giao dịch không nhiều. 

– Permissioned (hay Consortium): 

Đây được biết tới là dạng private nhưng tích hợp thêm một số tính năng của public. Theo đó, người dùng được cung cấp một số tính năng đặc quyền khác tùy thuộc bên thứ 3 cung cấp. Như vậy, các giao dịch không cần mất nhiều thời gian để xác nhận mà người dùng lại có thêm nhiều quyền hơn so với dạng private.

Blockchain được chia thành 3 loại chính

Thức hạt cao cấp lớn lên từ những vùng trồng cà phê đặc sản hội tụ đủ tinh hoa đất trời luôn tự hào về quê hương xứ sở của mình. Việc truy xuất nguồn gốc không chỉ tạo dựng lòng tin với khách hàng mà còn nâng cao giá trị của ngành cà phê Specialty.

Tăng cường tính minh bạch

Công nghệ blockchain giúp người dùng chắc chắn được rằng ly cà phê của họ xuất phát từ các trang trại bền vững. Nó ghi lại từng bước trong chuỗi cung ứng, bao gồm những hạt cà phê đã được sử dụng, chúng được rang khi nào, ở đâu và được vận chuyển đến những cảng nào. Nhờ đó, khách hàng có thể theo dõi đường đi của hạt cà từ trang trại canh tác đến tách cà thành phẩm thơm ngon và tin tưởng hơn vào sản phẩm mình đang dùng.

Nâng cao tính công bằng và bền vững

Nông dân trực tiếp tạo ra chất lượng của lô cà phê nhưng lại chưa thực sự nhận được lợi ích tương xứng. Ứng dụng công nghệ blockchain có thể phần nào hỗ trợ nông dân tìm được mức giá công bằng hơn. Các giao dịch khi phát sinh sẽ được ghi lại đầy đủ, chính xác sẽ hạn chế những bất công trong chuỗi cung ứng để tối ưu lợi nhuận cho người trồng cà.

Công nghệ blockchain giúp người dùng chắc chắn được rằng ly cà phê của họ xuất phát từ các trang trại bền vững

Đảm bảo chất lượng

Quá trình dài từ khi bắt đầu trồng trọt đến khi tiêu thụ đều được blockchain theo dõi và ghi chép. Mỗi một công đoạn đều được công khai với các quy chuẩn, điều kiện, kết quả, giấy chứng nhận chất lượng rõ ràng. Người dùng có thể tự chấm điểm cho sản phẩm. Ngoài ra, các đơn vị kinh doanh cũng có thể nhìn vào đó để lựa chọn đối tác phù hợp với định hướng của mình.

Hỗ trợ quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả

Với tính bảo mật cao cùng đặc điểm không thể sửa chữa dữ liệu đã nhập, blockchain tạo ra hệ thống quản lý minh bạch, hạn chế rủi ro gian lận, mất mát hay lãng phí. Bên cạnh đó, các bên tham gia chuỗi cung ứng bao gồm nông dân, nhà sản xuất, nhà phân phối, kinh doanh,… đều có thể theo dõi quá trình di chuyển, vận hành của lô cà để kịp thời giải quyết khi có sự thay đổi. 

Rút ngắn thời gian xử lý 

Thông qua blockchain, các giao dịch và quy trình xử lý đều được tiến hành tự động hóa giúp giảm chi phí cho việc thuê bộ phận hành chính đồng thời đẩy nhanh tốc độ giao dịch.

Nâng cao giá trị sản phẩm và doanh thu bán hàng

Truy xuất nguồn gốc là một lợi thế, điểm cộng lớn với những sản phẩm giá trị cao như cà phê đặc sản. Chính yêu cầu khắt khe về điều kiện canh tác, quy trình trồng trọt, sơ chế,… đã dát lên từng tầng hương quý như vàng cho hạt cà phê. 

Cà phê Specialty minh bạch còn tạo dựng niềm tin vững chắc cho khách hàng, dần tạo ra tệp khách hàng trung thành giúp tăng doanh số bán hàng.

Blockchain tạo ra hệ thống quản lý minh bạch, hạn chế rủi ro gian lận, mất mát hay lãng phí

Tuy blockchain tạo ra những lợi ích không thể phủ nhận nhưng việc áp dụng công nghệ này cho toàn bộ chuỗi cung ứng là một bài toán khó.

Những khó khăn mà blockchain cần vượt qua khi tham gia thị trường cà phê

Đa số sản lượng cà phê Specialty đến từ các quốc gia có điều kiện khó khăn, thiếu thốn. Điều này cũng là một trong nhiều thách thức khác nhau mà công nghệ blockchain đang phải đối mặt.

Chi phí triển khai lớn

Blockchain có sự tham gia của nhiều bên khác nhau trong chuỗi cung ứng nên chi phí để vận hành bao gồm chi phí phần cứng, phần mềm và đào tạo nhân lực rất lớn. Đây là một gánh nặng lớn cho những nông trại và doanh nghiệp nhỏ không có tiềm lực kinh tế. Đặc biệt hiện nay, nhiều trang trại cà phê đặc sản đang phải chịu cảnh thiếu thốn, không đủ khả năng chi trả tiền lương cho nông dân chứ chưa bàn đến kinh phí để đầu tư công nghệ hiện đại như blockchain.

Hạ tầng công nghệ thiếu thốn

Các vùng trồng cà phê đặc sản hầu hết đều ở độ cao cheo leo hoặc ở các nước kém phát triển. Những nơi này chưa có hạ tầng internet phổ biến và thiết bị đủ tiêu chuẩn để ứng dụng công nghệ blockchain.

Blockchain có sự tham gia của nhiều bên khác nhau trong chuỗi cung ứng nên chi phí để vận hành bao gồm chi phí phần cứng, phần mềm và đào tạo nhân lực rất lớn

Không có khả năng tiếp cận công nghệ

Tại nhiều trang trại, trồng cà phê là sinh kế duy nhất của người nông dân. Họ phải chật vật để kiếm sống từng ngày dưới điều kiện không đảm bảo vệ sinh, không có sự hỗ trợ của các máy móc mà phải thực hiện hoàn toàn thủ công. Trong điều kiện đó, người nông dân không được tiếp cận giáo dục và đương nhiên không có hiểu biết về blockchain lẫn cơ hội để tiếp cận nó.

Cần sự đồng thuận của các bên

Để đảm bảo tính hệ thống của việc truy xuất nguồn gốc cà phê, blockchain cần có sự tham gia của tất cả các bên tham gia vào chuỗi cung ứng, gồm nông dân, nhà sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng. Những đối tượng này cần chấp nhận tham gia blockchain thì mới có thể tiến hành áp dụng công nghệ kỹ thuật số. 

Lo ngại về tính bảo mật

Mặc dù blockchain có tính bảo mật rất cao nhưng điều đó không thể ngăn được nỗi lo của các nhà cung ứng bởi tất cả mọi dữ liệu đều được lưu trữ trên không gian mạng và có thể được theo dõi bởi bên khác.

Thủ tục pháp lý

Nhiều quốc gia chưa thực sự có văn bản quy phạm pháp luật chính thống nào về công nghệ kỹ thuật số và tiền mã hóa. Chính việc chưa hoàn thiện khung pháp lý đã tạo ra tâm lý e ngại cho các doanh nghiệp khi quyết định áp dụng blockchain.

Thách thức trong việc đảm bảo tính chính xác của dữ liệu

Dữ liệu đầu vào bị sai có thể khiến toàn bộ hệ thống blockchain mất đi giá trị. Tuy nhiên, rất khó để đảm bảo tính chính xác cho chuỗi dữ liệu này vì khối lượng thông tin lớn lại đến từ nhiều phía.

Blockchain không thể ngăn được nỗi lo của các nhà cung ứng bởi tất cả mọi dữ liệu đều được lưu trữ trên không gian mạng và có thể được theo dõi bởi bên khác

Đâu là hướng phát triển cho blockchain trong ngành cà phê Specialty?

Để vượt qua những thách thức nêu trên, ngành cà phê đặc sản cần có sự hỗ trợ từ các chính phủ, tổ chức phi chính phủ và các nhà đầu tư để tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai, sử dụng công nghệ blockchain hiệu quả.

Phổ biến nhận thức về blockchain

Bước đầu tiên để áp dụng blockchain là phổ biến các kiến thức về công nghệ này tới hầu hết mọi nông dân, mọi trang trại, mọi doanh nghiệp,… Các tổ chức có thể bắt tay với nhau để tổ chức các chương trình tập huấn về blockchain để nâng cao hiểu biết cũng như giới thiệu cách thức ứng dụng công nghệ này sao cho thuận tiện với công việc của mình.

Đầu tư cơ sở hạ tầng

Đây có thể xem như là điều kiện cần để áp dụng blockchain. Các vùng trồng cà phê Specialty cần được trang bị hệ thống Internet, đầu tư trang thiết bị phù hợp để vận hành công nghệ lưu trữ. 

Sự bắt tay chặt chẽ giữa các tổ chức

Chi phí và quy mô không hề nhỏ của blockchain đặt ra yêu cầu có sự hợp tác giữa các tổ chức và cơ quan nhà nước. Ngoài ý nghĩa pháp lý, việc liên kết này còn giúp giảm chi phí lẫn rủi ro khi các doanh nghiệp quyết định ứng dụng blockchain vào chuỗi hoạt động của mình.

Triển khai rõ ràng các quy định pháp lý

Yêu cầu này được đặt ra với chính phủ các nước trong việc hoàn thiện cơ chế pháp lý với việc áp dụng blockchain. Các chính sách, quy định cần được công bố rõ ràng, thống nhất để tạo ra môi trường ổn định và khuyến khích doanh nghiệp an tâm tham gia.

Khuyến khích đầu tư

Nhằm giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp có thể giúp các doanh nghiệp này tiếp cận nguồn vốn để triển khai công nghệ blockchain.

Các tổ chức có thể bắt tay với nhau để tổ chức các chương trình tập huấn về blockchain để nâng cao hiểu biết cũng như giới thiệu cách thức ứng dụng công nghệ này sao cho thuận tiện với công việc của mình

Tạm kết

Như vậy, công nghệ blockchain mở ra con đường truy xuất nguồn gốc rõ ràng, thuận lợi cho ngành cà phê Specialty. Tuy nhiên để vận hành có lẽ còn cần rất nhiều sự cố gắng và nhiều điều kiện khác. Với xu hướng minh bạch hiện nay, chúng ta có quyền tin tưởng tương lai rực rỡ của blockchain trong ngành cà phê Specialty. 

XLIII Coffee ngay từ khi thành lập đã ý thức rất rõ tầm quan trọng của tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc cho từng lô cà phê đặc sản. Quán đã áp dụng mô hình farm to cup giúp người tiêu dùng dễ dàng nắm bắt mọi thông tin về sản phẩm mình đang sử dụng. Dựa vào đó, không chỉ khách hàng thấy yên tâm mà các nông hộ cũng cảm thấy được tôn trọng khi luôn được nhắc đến bên cạnh lô cà phê thành phẩm có chất lượng tuyệt vời.

Hình ảnh do XLIII Coffee sưu tầm

Câu 1: Blockchain là gì?

Blockchain là công nghệ chuỗi – khối, cho phép truyền tải dữ liệu một cách an toàn dựa trên hệ thống mã hóa vô cùng phức tạp. Chúng ta có thể hiểu một cách đơn giản, blockchain là một cuốn sổ cái được ghi chép tự động và lưu trữ trên không gian mạng.

Câu 2: Cấu trúc blockchain gồm những gì?

Chuỗi khối liên kết blockchain gồm 3 bộ phận:

– Dữ liệu

– Mã băm: mã duy nhất dùng để nhận diện các dữ liệu và khối lưới trong đó. 

– Mã băm đối chiếu: mã tạo thành khối thống nhất dùng để đối chiếu với mã băm.

Câu 3: Những lợi ích mà blockchain mang lại cho ngành cà phê Specialty là gì?

Khi ứng dụng vào trong thế giới cà phê, blockchain mang đến khả năng truy xuất nguồn gốc hiệu quả, đảm bảo tính minh bạch cho các lô cà phê. Từ đó, chất lượng các lô cà sẽ được quan tâm và có thể kiểm soát từng bước bởi các bên trong chuỗi cung ứng chứ không chỉ riêng nhà sản xuất và đối tác. Công nghệ này không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn nâng cao chất lượng thật sự của những hạt cà phê hảo hạng, đồng thời tạo ra hệ thống quản lý đồng bộ, tiện lợi.

Câu 4: Có nên áp dụng công nghệ blockchain trong ngành cà phê Specialty?

Theo xu thế phát triển công nghệ và những yêu cầu thiết thực của ngành cà phê đặc sản bền vững, truy xuất nguồn gốc nên được thực hiện rộng rãi trên mọi trang trại. Áp dụng công nghệ blockchain sẽ giúp quá trình này trở nên chính xác, dễ dàng trên quy mô rộng lớn. Tuy nhiên để vận hành nó thì không phải doanh nghiệp, nông trại nào cũng có đủ khả năng. Chính vì vậy câu trả lời nên hay không sẽ do chính các đơn vị cung ứng đưa ra sau khi cân đối các tiêu chuẩn thực hiện và điều kiện hiện có của mình.

Câu 5: Cần làm gì để phát triển blockchain trong ngành cà phê đặc sản?

Để tạo bước đà vững chắc cho blockchain, ngành cà phê Specialty cần có sự chung tay giúp đỡ của các cơ quan địa phương, các doanh nghiệp và tổ chức khác nhau. Sự liên kết sẽ tạo ra sức mạnh và nguồn động lực to lớn để thúc đẩy quá trình vận hành, áp dụng blockchain.