Cà Phê Finca Soledad Mejorado Tyoxy: Hương Vị Mới Đến Từ Thung Lũng Intag

Giữa thung lũng Intag của tỉnh Imbabura, nơi mây mù ôm lấy những sườn núi xanh thẳm, Finca Soledad lặng lẽ nuôi dưỡng những hạt cà phê quý trên diện tích chỉ hơn 4 ha, giữa quần thể rừng nguyên sinh rộng 120 ha. 

Ở độ cao 1.515 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm, đất giàu khoáng chất và hệ sinh thái đa dạng đã tạo nên một terroir độc nhất, nơi cà phê vừa là cây trồng vừa là một phần nhịp thở của thiên nhiên.

Giống Mejorado được lựa chọn cho nông trại là kết quả lai tạo tinh tế giữa Bourbon và Landrace Ethiopia – một giống cà phê nổi tiếng với khả năng phát triển mạnh mẽ, kháng bệnh tốt và mang lại chất lượng hương vị vượt trội. 

Dưới bàn tay của Jose “Pepe” Jijón, người nông dân đồng thời là nhà thám hiểm từng chinh phục nhiều đỉnh núi cao, Finca Soledad được vận hành theo triết lý bền vững, vừa tôn trọng chu kỳ của đất trời, vừa trao cơ hội cho cộng đồng địa phương, đặc biệt là các bà mẹ đơn thân, tham gia sản xuất và bảo tồn rừng.

Cà phê Finca Soledad Mejorado Tyoxy của mùa vụ 2025 là minh chứng sống động cho tinh thần sáng tạo của Pepe và đội ngũ. Không dừng lại ở phương pháp sơ chế ướt truyền thống (washed), họ đã phát triển Washed Tyoxy, hay còn gọi là Tyoxydation, nhằm khai thác trọn vẹn tiềm năng của giống cà phê Mejorado và vùng trồng Imbabura, đồng thời vẫn gìn giữ sự tinh khiết vốn có của phương pháp washed cổ điển.

Mùa thu hoạch năm nay đánh dấu một cột mốc mới tại Finca Soledad, khi trang trại giới thiệu ra thị trường loại cà phê Mejorado vốn nổi tiếng với độ trong trẻo và tinh tế đi kèm việc áp dụng một phương pháp sơ chế độc quyền: Washed Tyoxy. 

Đây là thành quả của nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm của Pepe Jijón cùng cộng sự Ben Morrow, với mong muốn tạo ra một tách cà phê vừa giữ trọn bản sắc của Valle de Intag, vừa mang lại trải nghiệm hương vị mới mẻ và giàu tầng sâu.

Khác với quy trình washed truyền thống vốn chỉ dựa vào giai đoạn lên men hiếu khí, Washed Tyoxy là sự kết hợp của hai thế giới: hiếu khí và kị khí. Quá trình bắt đầu khi những quả cà phê chín mọng, được tuyển chọn tỉ mỉ từ vườn, trải qua giai đoạn lên men hiếu khí  – nơi chúng tiếp xúc với không khí để kích hoạt quá trình oxy hóa tự nhiên, khơi mở những nốt hương sáng, thanh khiết. 

Tiếp đó, hạt cà phê đã xát vỏ nhưng vẫn còn lớp nhầy được đưa vào bồn kín để lên men kị khí trong vòng 48 giờ. Giai đoạn này diễn ra chậm rãi, có kiểm soát, giúp phát triển tầng hương sâu, tăng độ ngọt, độ mượt và phức hợp của hương vị. Nhờ sự kết hợp này, phương pháp Tyoxydation vừa giữ lại sự tinh khiết vốn có của Washed, vừa mở rộng biên độ hương vị, tạo nên một hồ sơ hương phức hợp và giàu chiều sâu hơn bất kỳ lô washed truyền thống nào.

Đây cũng chính là lý do Pepe lựa chọn Washed Tyoxy cho lô Mejorado năm nay, thay vì chỉ áp dụng washed truyền thống, bởi mục tiêu của ông không dừng lại ở việc “giữ gìn” mà còn là “nâng tầm” hương vị. Kết quả là một tách cà phê với hồ sơ hương vị thể hiện rõ nét sự kết hợp của lý chua tươi mát, cam chín rực rỡ và hoa hibiscus thanh khiết. Tất cả được nâng đỡ bởi vị mật ong nhẹ nhàng và hậu vị ngọt sâu kéo dài.

Sự ra đời của phương pháp sơ chế Washed Tyoxy không chỉ là một cải tiến kỹ thuật, mà còn phản ánh triết lý sống và làm việc của Pepe: không ngừng học hỏi, thích nghi và cải tiến, từ bản thân đến quy trình vận hành, để tạo nên những sản phẩm tốt nhất, đóng góp tích cực vào ngành công nghiệp cà phê. Chính tinh thần ấy đã tạo nên sự khác biệt cho cà phê Finca Soledad Mejorado Tyoxy năm nay.

Sau hành trình dài từ thung lũng xanh mướt, cà phê Finca Soledad Mejorado Tyoxy đã chính thức cập bến tại XLIII Coffee. Vẫn như thường lệ, hạt cà được rang siêu sáng – mức rang lý tưởng để bộc lộ trọn vẹn bản chất nguyên bản của hạt cà.

XLIII Coffee tin rằng một tách cà phê ngon không chỉ bắt đầu từ hạt, mà còn từ sự công bằng và trân trọng dành cho những người tạo ra nó. Với mức giá 70 USD/kg hạt nhân xanh trả trực tiếp cho nhà sản xuất, đây là cách chúng tôi bày tỏ sự trân trọng đối với Pepe Jijón và đội ngũ Finca Soledad vì những nỗ lực không ngừng trong việc học hỏi, thích nghi và cải tiến để mang đến sản phẩm tốt nhất.

Mỗi tách Mejorado Tyoxy bạn thưởng thức chính là một phần câu chuyện về mảnh đất Intag giàu tiềm năng, về đôi tay kiên nhẫn chăm sóc từng hạt cà, và về hành trình kết nối không biên giới giữa người trồng và người thưởng thức.

Hình ảnh do XLIII Coffee sưu tầm.

1. Vì sao Finca Soledad chỉ canh tác cà phê trên diện tích nhỏ so với tổng diện tích đất?

Finca Soledad dành phần lớn diện tích (khoảng 120 ha) cho rừng bản địa, chỉ canh tác cà phê trên ~4 ha để bảo tồn hệ sinh thái, giữ cân bằng sinh học và bảo đảm điều kiện terroir tốt nhất cho từng cây cà phê. Việc canh tác quy mô nhỏ cho phép thu hái chọn lọc, chăm sóc tỉ mỉ và sản xuất microlot chất lượng cao, đồng thời hỗ trợ mục tiêu bảo tồn, canh tác bền vững và giá trị kinh tế dài hạn cho cộng đồng địa phương.

2. Hương vị của Finca Soledad Mejorado Tyoxy thay đổi như thế nào trong các điều kiện nhiệt độ khác nhau?

Cà phê Finca Soledad Mejorado Tyoxy mang đến trải nghiệm hương vị giàu tầng lớp và thay đổi rõ rệt theo nhiệt độ. Khi thưởng thức nóng, bạn sẽ cảm nhận mơ chín hòa cùng sữa ngọt và chút việt quất, tạo ấn tượng mềm mại và đầy đặn. Ở nhiệt độ ấm, hương lý chua và cam trở nên nổi bật hơn, xen lẫn mật ong ngọt dịu, mang lại cảm giác êm ái và tròn vị.

Khi nguội hẳn, sắc thái hoa hibiscus, cam và kẹo bông xuất hiện, tạo sự bất ngờ tươi mới. Hậu vị lưu luyến với lý chua, mơ và mâm xôi đen, kết hợp độ acid sống động và độ ngọt cao kéo dài, tất cả được bao bọc bởi kết cấu tròn đầy, khiến mỗi ngụm đều mang đến trải nghiệm khác nhau.

3. Phương pháp sơ chế Washed Tyoxy bắt nguồn từ đâu và ai là người phát triển phương pháp này?

Washed Tyoxy (hay Tyoxydation) là biến thể cải tiến của các phương pháp washed/oxidation, được phát triển tại Finca Soledad bởi Pepe Jijón cùng người cộng sự Ben Morrow. Mục tiêu là kết hợp giai đoạn lên men hiếu khí và kị khí có kiểm soát để vừa khai mở tầng hương phức hợp, vừa giữ được sự tinh khiết và độ sạch vị đặc trưng của washed.

4. Washed Tyoxy có giúp bảo quản hương vị cà phê tốt hơn trong thời gian dài không?

Washed Tyoxy ảnh hưởng đến cấu trúc và hồ sơ hương vị của hạt, nhưng khả năng bảo quản hương vị lâu hay không còn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố hậu thu hoạch khác – phơi khô đúng chuẩn, độ ẩm sau sấy, xử lý về sau (lưu kho, đóng gói, điều kiện nhiệt độ/oxy).

Nói cách khác, Tyoxy có thể tạo ra một hồ sơ hương vị ổn định và hấp dẫn nếu đi kèm với quy trình sấy và lưu trữ tốt, nhưng bản thân phương pháp sơ chế không thay thế được việc bảo quản đúng tiêu chuẩn.

5. Liệu Washed Tyoxy có thể áp dụng cho mọi giống cà phê hay chỉ phù hợp với một số giống nhất định như Mejorado?

Về lý thuyết, nguyên tắc lên men kép (hiếu khí → kị khí) có thể áp dụng cho nhiều giống; tuy nhiên hiệu quả và hồ sơ hương vị tạo ra sẽ rất phụ thuộc vào giống, độ chín, terroir và cách kiểm soát quy trình. Washed Tyoxy được phát triển nhắm tới Mejorado ở Intag vì đặc điểm di truyền và terroir của giống này tương thích tốt với kiểu lên men kép nên cho ra kết quả rất ấn tượng. Nếu áp dụng cho giống khác, khuyến nghị là thử trên quy mô microlot, điều chỉnh thời gian và điều kiện lên men để tìm điểm cân bằng tối ưu.