Gesha hay Geisha – Sự lạm dụng đáng lo ngại khi nhầm lẫn tên cà phê

Theo các nhà nghiên cứu, cà phê Gesha được thực dân Anh phát hiện vào những năm 1930 trong rừng Gori Gesha của Ethiopia. Lãnh sự Anh đã thu thập hạt giống của chúng và đem trồng ở Tanzania, rồi chuyển đến Costa Rica. Sau khi tới Costa Rica, giống cà phê này tiếp tục du nhập qua Panama và nhiều khu vực khác nhờ nhà sản xuất cà phê Don Pachi mua lại chúng từ tổ chức nông nghiệp CATIE. Cho đến đầu những năm 2000, Cà phê Gesha trở nên nổi tiếng khi gia đình Peterson ở Boquete, Panama đưa nó vào cuộc thi và đấu giá Best of Panama. Nó nhận được điểm đánh giá đặc biệt cao và phá vỡ kỷ lục về giá đấu giá cà phê xanh lúc bấy giờ. 

Nhưng điều kỳ lạ là trong buổi đấu giá Best of Panama, tên cà phê được viết là “Geisha” thay vì “Gesha. Không những thế, từ giai đoạn 1930 đến đầu những năm 2000, hầu hết mọi người đều gọi giống cà phê này là “Geisha. Còn cà phê Gesha đa phần chỉ xuất hiện trên những tài liệu hay từ những chuyên gia nghiên cứu cà phê đến từ Ethiopia. Trong bài báo của Daily Coffee News có đề cập tới nguyên nhân của cái tên “Geisha” này khi liên hệ với Rachel Peterson của Hacienda La Esmeralda. Theo Rachel Peterson, ông sử dụng tên Geisha vì nó là cái tên ghi nhận từ Don Pachi Serracin – người đem hạt cà phê từ CATIE về Panama. Cái tên Geisha này được giới thiệu đến CATIE ở Costa Rica vào năm 1953 với số gia nhập là Geisha VC-496. Rachel Peterson còn đưa ra các tài liệu và cho biết cách viết này được lấy theo nguồn gốc của nó – núi “Geisha” của Ethiopia.

Tiếp tục lần theo dấu chân lịch sử thời điểm Lãnh sứ quán Anh chuyển giống cà phê “”Gesha” đến khu vực khác vào những năm 1930. Trong lá thư viết về giống cây ông gửi cho Tổ chức CATIE có đề cập rõ, cà phê Geisha” được tìm thấy từ vùng núi “Geisha” của Ethiopia. Điều này chứng minh rằng loại cà phê nổi danh của Rachel Peterson và giống cà phê du nhập khắp nơi từ Lãnh sứ quán Anh là một. Và cái tên Geisha bắt nguồn từ vùng trồng của nó – núi Geisha.

Tuy nhiên, những nhà nghiên cứu lịch sử đã tìm kiếm tên ngọn núi Geisha này trên các bản đồ cũ Hy Lạp và bản đồ mới hiện hành. Kết quả cho thấy không có vùng núi nào ở Ethiopia có tên là Geisha. Mà chỉ có núi Gesha thuộc vùng gần Kaffa Ethiopia. Vậy nên tên chính xác của nó chỉ có thể là Gesha mà không phải là Geisha như chúng ta thường hay gọi.

Theo các nhà lịch sử học, nguyên nhân chính dùng từ Geisha thay vì Gesha có lẽ là một sự nhầm lẫn trong khi nghe. Người dân địa phương Ethiopia sẽ thường nói chuyện bằng tiếng Kafa nên Gesha đã được la mã hóa thành từ Geisha. Ngoài ra, điều này còn có thể do các cảm nhận chủ quan các nhà nghiên cứu cà phê. Họ cho rằng sử dụng từ Geisha khiến cho hạt cà phê độc đáo này tăng thêm sức gợi hình, sức hút và sự ấn tượng. Nhưng, đây chỉ là giả thiết của các nhà sử học và chủ đề ” Geisha” vẫn là một điều bí ẩn thú vị đối với những ai yêu thích khám phá nguồn gốc của nó. 

Ngày nay, khi đến các vùng Châu Phi, bạn sẽ nghe người dân gọi bằng đúng cái tên là cà phê Gesha. Còn các vùng Mỹ Latinh lại ưa chuộng cái tên cà phê Geisha. Tuy nhiên, dù là Gesha hay Geisha thì nó đều không hề liên quan đến nghệ nhân “Geisha” của Nhật Bản. Tên cà phê Gesha bắt nguồn từ ngọn núi của Ethiopia nơi khởi nguồn của giống cà phê. 

Khi cà phê Gesha trở nên nổi tiếng toàn cầu, nhiều người lại “chơi chữ” và khiến mọi người liên tưởng rằng chúng gắn liền với sự duyên dáng, uyển chuyển của những cô gái Nhật Bản. Sự nhầm lẫn này khiến giá trị cà phê dần bị hiểu sai sang cách ý nghĩa khác. Hơn thế, nhiều thương nhân đã sử dụng các hoạ tiết liên quan đến nghệ nhân Geisha để bán cà phê với giá cao. Một số nhà rang còn lấy hình ảnh Geisha Nhật Bản để quảng bá cà phê “Geisha” như một nét truyền thống của họ. Việc này rõ ràng là đang lạm dụng, đánh tráo khái niệm đề đầu cơ. Nó còn làm người tiêu dùng hiểu sai và không nhận được đúng những giá trị về văn hoá, truyền thống và những cảm nhận thực sự về cà phê Gesha. 

Vì thế,  hãy dùng đúng tên cà phê Gesha để tôn vinh văn hóa và nông nghiệp của một vùng đất đã sinh ra cây cà phê vô cùng hấp dẫn này. Nếu bạn muốn trải nghiệm hương vị vị độc đáo của cà phê Gesha, hãy ghé qua XLIII Coffee để thưởng thức nhé!

Đừng quên theo dõi kênh trải nghiệm của chúng tôi để đón đọc những câu chuyện thú vị thú vị. Từ đó, bạn có thể hiểu chính xác hơn về nguồn gốc lịch sử tồn tại của hạt cà phê để cảm nhận rõ nét về những giá trị tiềm ẩn trong từng tách cà phê Gesha. 

Các bài viết có thể bạn quan tâm:

– Single origin coffee – Tính độc tôn nguyên bản của cà phê

– Cascara (Trà cà phê) – Sự diệu kỳ từ lớp vỏ cà phê

– Hương vị Cerro Azul #0350 – Kiệt tác của điền trang Cafe Granja La Esperanza