Khởi nguồn từ cao nguyên Cusco – vùng đất từng là trung tâm của nền văn minh Inca rực rỡ, giống cà phê Inca Gesha được hình thành từ sự giao thoa giữa tri thức bản địa, thổ nhưỡng đặc trưng của dãy Andes và truyền thống canh tác được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Vượt qua dòng chảy của thời gian, mỗi hạt cà phê Inca Gesha ngày hôm nay vẫn mang trong mình niềm tự hào của một nền văn minh cổ đại, phản chiếu lối sống hài hòa giữa con người và thiên nhiên, đồng thời tôn vinh những giá trị nguyên bản của đất trời.

Xuất hiện từ những sườn núi lửa xanh ngát của tỉnh Huila (Colombia), Ombligon đã thăng tiến thần tốc từ một “sự tò mò nông học” trở thành tâm điểm của các bài thi tại Giải Vô địch Barista Thế giới (WBC) và là món hàng được săn đón trên thực đơn của các nhà rang xay thượng hạng từ London đến Kuala Lumpur. Được phân biệt bởi một đặc điểm hình thái kỳ lạ – một phần lồi giống như rốn ở đáy hạt – và một hồ sơ hương vị kết hợp giữa cấu trúc mãnh liệt của Arabica vùng cao với độ ngọt như kẹo của phương pháp sơ chế hiện đại, Ombligon đại diện cho đỉnh cao của xu hướng cà phê “hướng trái cây” và “giàu xúc giác” hiện nay.

Không giống như các nước láng giềng là Việt Nam (thống trị thị trường Robusta) hay Indonesia (nổi tiếng với Arabica và Robusta), vùng trồng cà phê Malaysia đang xây dựng một vị thế độc tôn thông qua việc phục hưng giống Coffea liberica nhờ vào các phương pháp chế biến tiên tiến, nghiên cứu di truyền học và sự xuất hiện của thế hệ nhà sản xuất “đặc sản” mới.

Thông qua các nghiên cứu điển hình chi tiết về những đơn vị tiên phong như My Liberica, Sabarica và Earthlings Coffee Workshop, bài viết này sẽ làm sáng tỏ cách Malaysia không chỉ bảo tồn một giống cây di sản mà còn đang viết lại từ điển hương vị của cà phê thế giới.

Thế giới cà phê không dừng lại ở hai cái tên Arabica hay Robusta. Tìm hiểu sâu hơn, bạn sẽ bắt gặp hàng loạt “tên gọi” khác nhau xuất hiện trên bao bì và trong thế giới specialty coffee: từ species, variety cho đến cultivar. Mỗi thuật ngữ đại diện cho một cấp độ phân nhánh khác nhau, phản ánh nguồn gốc sinh học, quá trình phát triển tự nhiên và cả sự can thiệp có chủ đích của con người vào cây cà phê.

Trong nhiều thập kỷ, Arabica được xem là giống cà phê gắn liền với chất lượng cao và những vùng trồng “lý tưởng” ở độ cao ổn định. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy biến đổi khí hậu đang làm thay đổi nhanh chóng các điều kiện sinh thái cốt lõi của Arabica: nhiệt độ tăng, lượng mưa thất thường và áp lực sâu bệnh gia tăng. Những mô hình khí hậu và dữ liệu thực địa ngày càng củng cố một thực tế rõ ràng rằng diện tích vùng trồng Arabica phù hợp đang thu hẹp trên quy mô toàn cầu, đặt ra thách thức lớn cho tương lai của ngành cà phê.

Trong số này của Weekly Coffee News, cùng XLIII Coffee nhìn lại bức tranh toàn cảnh của ngành cà phê Specialty khi những giống cà phê và vùng trồng liên tục xuất hiện, song song với đó là các áp lực kinh tế – xã hội ngày càng rõ nét. Từ những câu chuyện về nguồn gốc, di sản và đổi mới giống cây cho đến sự dịch chuyển trong hành vi tiêu dùng trước biến động toàn cầu, chuyên mục mang đến góc nhìn đa chiều về cách Specialty Coffee đang thích ứng, tái định hình và tìm kiếm giá trị bền vững trong một thế giới không ngừng thay đổi.

Liberica đang bước ra khỏi vùng ngoại biên để trở thành tâm điểm mới của thế giới cà phê. Trong số Weekly Coffee News đầu năm 2026, chúng ta cùng nhìn lại sự trỗi dậy của loài cà phê “khổng lồ” này qua lăng kính so sánh, kỹ thuật rang – pha chế, bối cảnh khí hậu tương lai. Đồng thời khám phá những tinh phẩm cà phê Specialty quý hiếm đến từ hai nhà sản xuất Finca Soledad và Ninety Plus.

Trong thời đại mà mỗi quyết định chi tiêu đều phản ánh một phần con người chúng ta, việc bỏ ra vài trăm nghìn cho một ly cà phê specialty trở thành chủ đề gây nhiều tranh luận. Với người này, đó có thể là sự phung phí không cần thiết; tuy nhiên với người khác, đó lại là khoản đầu tư xứng đáng cho một dạng trải nghiệm. Ở đây, chúng ta không cố gắng chứng minh quan điểm nào đúng sai, mà chỉ đi sâu vào cách hệ giá trị cá nhân định hình cảm nhận “đắt – rẻ” và lý giải vì sao cùng một ly cà phê, mỗi người lại thấy một ý nghĩa khác nhau.