Công bố về nguồn gốc thật sự của giống cà phê Pink Bourbon

Pink Bourbon là một giống cà phê có ngoại hình khá đặc trưng với sắc hồng từ vỏ trái đến hạt nhân, khả năng chống chịu sâu bệnh ở mức ổn định và tầng hương phong phú, lớp vị đa dạng. Giống cà phê này lần đầu tiên được phát hiện vào năm 2014, bởi một nhà nghiên cứu làm việc tại Cafe Imports, trong khu vực canh tác giống Bourbon truyền thống tại Colombia. Cây trưởng thành có ngoại hình cao, khẳng khiu, tương đồng với Bourbon và được tin rằng đây là sự kết hợp tự phát giữa Bourbon đỏ và vàng. 

Năm 2017, Cafe Imports bắt đầu thử nghiệm gen Pink Bourbon bởi DNA Analytica với hai loại cây khác nhau về hình thái, đều được gọi thông tục là Pink Bourbon. Kết quả cho thấy hai đối tượng nghiên cứu này có tỷ lệ tương đồng cao với những cây mang gen cà phê Ethiopia và “tương tự như những cây dại đến từ Ethiopia”. 

Năm 2023, với những bước tiến khá lớn về xét nghiệm di truyền, họ tiếp tục thử nghiệm với năm mẫu từ các vùng khác nhau của Colombia và Costa Rica: bốn mẫu Pink Bourbon và một mẫu Orange Bourbon. Các mẫu thử đã được gửi đến RD2 Vision để phân tích. Cả năm mẫu đều được xác định là Pink Bourbon và được khẳng định “không liên quan gì đến Bourbon, và đây là giống bản địa của Ethiopia”.

Sau một loạt nghiên cứu từ 2017 đến nay – 2023 – thời điểm thông tin được công bố, đội ngũ nhà khoa học và nghiên cứu viên tại Cafe Imports nhận định rằng: Pink Bourbon không phải là một giống lai hay đột biến từ giống Bourbon quen thuộc. Mức độ trùng khớp cấu trúc mã gen cho thấy đây là giống thuộc phả hệ phát triển từ giống cây bản địa Ethiopia (Ethiopian landrace).

Làm thế nào một chủng tộc bản địa ở Ethiopia lại đến và phát triển tại Colombia? Công bố của Cafe Imports nêu lên hai giả định có căn cứ: 

– Một là Pink Bourbon có thể đã được đưa sang Colombia để để làm phong phú thêm nguồn gen địa phương, làm bố mẹ của một giống cà phê lai khác;

– Hai là, Pink Bourbon có thể là một sai lầm khi ai đó đang cố gắng mang một giống địa phương khác của Ethiopia đến đây, nhưng cuối cùng họ đã tạo ra giống cà phê khác mà ngày nay chúng ta gọi là Pink Bourbon.

Ngôn ngữ đơn giản chỉ là phương tiện không hoàn hảo để chúng ta giao tiếp và định nghĩa những sự vật, sự việc. Vì thế, cái tên Pink Bourbon đơn giản chỉ là cách để phân biệt một giống cà phê này so với các giống cà phê khác. Việc thay đổi có hay không có thực sự quan trọng hay không phụ thuộc nhiều vào các khảo nghiệm, đánh giá mã gen chi tiết cũng như tác động thực sự của cái tên này trong hệ thống phả hệ. Tuy nhiên, giống cà phê với cái tên Pink Bourbon tự bản thân nó đã có vị thế riêng bởi những đặc trưng về hương vị, và chúng ta không thể phủ nhận điều đó. 

Mật mã học và di truyền học của cà phê đặc sản là một trong những chủ đề luôn được theo dõi và đánh giá cao; đặc biết trong dòng chảy chuyển đổi hướng đến bền vững, nâng cao tính minh bạch và tôn tạo giá trị nguyên bản ngày nay. Đây cũng là chủ đề mang đến nhiều điều bất ngờ bởi với tiến bộ khoa học ngày nay, công tác giải mã gen và tìm kiếm nguồn gốc thật sự của các giống cà phê quen thuộc mở ra nhiều cánh cửa mới, những lời giải bất ngờ và không ít sự hoang mang bởi hành trình phát triển của hệ sinh thái cây cà phê. Theo dõi XLIII Coffee để cập nhật nhiều hơn thông tin về ngành cà phê nói chung và cà phê đặc sản nói riêng.

Nguồn tham khảo:

– Pink…Bourbon?: Cryptozoology and Genetics in Specialty Coffee – Cafe Imports

– One Lie And A Truth: Pink Bourbon’s True Origin – Sprudge