Vai trò của các hiệp hội cà phê giữa thị trường giá cà phê tăng

Ngành cà phê đang phải đối mặt với thách thức kép từ cả phía cung và cầu. Tại Brazil – nhà sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, đợt hạn hán tồi tệ nhất kể từ năm 1981 đã làm sụt giảm nghiêm trọng sản lượng. Đồng thời, Việt Nam cũng ghi nhận mức giảm 11,6% trong xuất khẩu cà phê. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung này, kết hợp với chi phí logistics tăng 30-40%, đã tạo áp lực lớn lên giá cả và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo nhận định của Giuseppe Lavazza, Chủ tịch tập đoàn Lavazza, giá cà phê sẽ duy trì ở mức cao và khó có thể giảm trước giữa năm 2025. Điều này đặt ra thách thức lớn cho tất cả các bên tham gia thị trường, từ nông dân đến doanh nghiệp và người tiêu dùng.

• Đảm bảo thu nhập cho người nông dân

Fair Trade International đang đóng vai trò tiên phong trong việc bảo vệ quyền lợi của người nông dân thông qua cơ chế giá sàn đảm bảo. Với mức giá tối thiểu 1,40 USD/pound cộng thêm phụ phí 0,20 USD/pound cho các dự án phát triển cộng đồng, Fair Trade tạo ra một mạng lưới an toàn kinh tế cho người sản xuất.

Peter Kettler, Giám đốc Sản phẩm Toàn cầu tại Fair Trade International, cho biết: “Giá sàn này hoạt động như một biện pháp bảo vệ kinh tế khi giá thị trường rơi xuống mức không đủ chi phí sản xuất bền vững.”

Đặc biệt, mô hình quản trị với 50% quyền sở hữu và điều hành thuộc về nông dân đã giúp Fair Trade đưa ra những quyết định sát với nhu cầu thực tế của người sản xuất. Trong giai đoạn khủng hoảng Covid-19, tổ chức này đã nhanh chóng thiết lập quỹ hỗ trợ 15 triệu euro, chứng minh tính linh hoạt và hiệu quả trong việc ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Các tổ chức như Fair Trade phủ sóng thiết lập các đảm bảo về giá tối thiểu cho cà phê, hoạt động như một mạng lưới an toàn kinh tế cho người sản xuất trong thời kỳ giá thị trường thấp. Điều này đảm bảo rằng nông dân nhận được thu nhập ổn định, điều này rất quan trọng cho sự bền vững tài chính và khả năng đầu tư vào trang trại của họ.

• Nâng cao chất lượng và năng lực ngành

Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA) đóng vai trò then chốt trong việc thiết lập và duy trì các tiêu chuẩn chất lượng cho ngành. Thông qua hệ thống đào tạo chuyên nghiệp, SCA tổ chức các khóa học từ cơ bản đến nâng cao về thẩm định, rang xay và pha chế cà phê. Đặc biệt, giải đấu World Barista Championship do SCA tổ chức đã trở thành sân chơi uy tín, thúc đẩy sự đổi mới và nâng cao tiêu chuẩn trong ngành.

Viện Chất lượng Cà phê (CQI) bổ sung cho nỗ lực này bằng chương trình chứng nhận Q-Grader danh giá, tạo ra một đội ngũ chuyên gia thẩm định có khả năng đánh giá và phân loại cà phê theo tiêu chuẩn quốc tế. Chương trình này không chỉ giúp nâng cao giá trị cà phê chất lượng cao mà còn tạo cơ hội cho nông dân tiếp cận thị trường premium với mức giá tốt hơn.

• Thúc đẩy phát triển bền vững

Rainforest Alliance và UTZ (nay đã sáp nhập) đang tiên phong trong việc xây dựng các tiêu chuẩn bền vững toàn diện cho ngành cà phê. Chương trình chứng nhận của họ yêu cầu các trang trại đáp ứng những tiêu chí nghiêm ngặt về:

• Quản lý tài nguyên: Giảm 30-40% lượng nước sử dụng và tối thiểu hóa việc dùng hóa chất nông nghiệp
• Bảo vệ đa dạng sinh học: Duy trì vùng đệm sinh thái và tăng cường che phủ rừng
• Quyền lợi người lao động: Đảm bảo điều kiện làm việc an toàn và mức lương công bằng

4C (Common Code for the Coffee Community) bổ sung thêm một lớp đảm bảo về tính bền vững thông qua tiêu chuẩn cơ sở cho sản xuất cà phê bền vững. Họ tập trung vào ba trụ cột: khả thi về kinh tế, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, hệ thống truy xuất nguồn gốc của 4C giúp đảm bảo tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Việc nhấn mạnh vào tính bền vững trong khối ngành này giúp bảo vệ môi trường và đảm bảo rằng việc sản xuất cà phê có thể tiếp tục mà không làm cạn kiệt tài nguyên. Các biện pháp thực hành bền vững cũng giúp các trang trại có khả năng chống chịu tốt hơn trước tác động của biến đổi khí hậu, ổn định hơn nữa mức độ sản xuất

Trước những thách thức chưa từng có của thị trường cà phê, các hiệp hội đã phát triển những mô hình hợp tác đa dạng, tạo nên một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho ngành.

• Quyết định sáp nhập chiến lược

Sự kiện Rainforest Alliance và UTZ hợp nhất vào năm 2018 là một ví dụ điển hình về mô hình sáp nhập thành công. Việc kết hợp hệ thống chứng nhận của UTZ với mạng lưới rộng lớn của Rainforest Alliance đã tạo ra một nền tảng mạnh mẽ hơn cho phát triển bền vững. Thiago Marques Cazarini, chuyên gia từ Cazarini Trading Company, nhận định: “Sự hợp nhất này không chỉ tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo ra một tiêu chuẩn thống nhất, giúp nông dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận hơn với chứng nhận bền vững.“

• Hợp tác chiến lược không vốn

Mô hình hợp tác không vốn (non-equity partnerships) đang được các hiệp hội áp dụng hiệu quả. Điển hình là sự hợp tác giữa Fair Trade International và SCA trong chương trình nâng cao chất lượng cà phê. Peter Kettler từ Fair Trade International cho biết: “Việc kết hợp chuyên môn về chất lượng của SCA với mạng lưới nông dân của Fair Trade đã tạo ra một chương trình đào tạo toàn diện, giúp nông dân không chỉ đảm bảo được giá bán mà còn nâng cao được chất lượng sản phẩm.”

• Mô hình liên kết đa bên

Global Coffee Platform (GCP) là một ví dụ tiêu biểu về mô hình liên kết đa bên trong ngành. Nền tảng này kết nối các hiệp hội, doanh nghiệp và tổ chức chính phủ để giải quyết các thách thức về tính bền vững. Họ đã xây dựng một khung hành động chung, tạo điều kiện cho các sáng kiến nâng cao tính minh bạch và bền vững trong chuỗi cung ứng cà phê.

Vậy, bài học từ các mô hình hợp tác này là gì?

Kinh nghiệm từ các mô hình hợp tác này cho thấy một số yếu tố then chốt để thành công:

– Tính bổ trợ: Các hiệp hội cần tận dụng thế mạnh riêng để tạo ra giá trị cộng hưởng. Ví dụ như cách ICO cung cấp dữ liệu thị trường cho các hiệp hội khác để xây dựng chiến lược phát triển.

– Linh hoạt trong thực hiện: Khả năng điều chỉnh nhanh chóng trước biến động thị trường là yếu tố quan trọng. Điều này thể hiện rõ qua việc các hiệp hội nhanh chóng triển khai hỗ trợ trực tuyến trong đại dịch Covid-19.

– Tác động lâu dài: Các mô hình hợp tác cần hướng đến những giải pháp bền vững, không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt. Chiến lược này đã được chứng minh qua sự thành công của chương trình phát triển bền vững giữa Rainforest Alliance và các đối tác.

Các liên minh cà phê thường cung cấp đào tạo về thực hành nông nghiệp tốt (GAP), giúp nông dân tăng năng suất và tính bền vững. Ví dụ, các sáng kiến ​​như CAFE II ở Ethiopia đã cải thiện thành công năng suất cà phê bằng cách dạy cho nông dân các kỹ thuật canh tác hiệu quả.

Thứ nhất,  là khả năng định hình lại triển vọng đầu tư.

Các hiệp hội cà phê đang đóng vai trò then chốt trong việc định hình cơ hội đầu tư, đặc biệt trong phân khúc cà phê specialty đang tăng trưởng với CAGR 10,4%.

Theo dự báo của SCA, thị trường cà phê specialty sẽ đạt 183 tỷ USD vào năm 2030, mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư. Sự hiện diện của các hiệp hội tạo ra một hệ thống đảm bảo chất lượng và minh bạch, giúp giảm thiểu rủi ro đầu tư.

Chương trình chứng nhận của Fair Trade và Rainforest Alliance đang trở thành tiêu chuẩn quan trọng trong quyết định đầu tư, đặc biệt khi xu hướng ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) ngày càng được chú trọng trong thị trường tài chính. Điều này không chỉ đảm bảo tính bền vững của ngành mà còn tạo ra giá trị dài hạn cho các nhà đầu tư.

Xu hướng ESG cho năm 2024 phản ánh sự thay đổi cơ bản trong cách các công ty hoạt động và trách nhiệm giải trình của các bên liên quan. Với sự tập trung ngày càng tăng vào các quy định, đa dạng sinh học, sở thích của người tiêu dùng và các vấn đề xã hội, các tổ chức phải điều chỉnh chiến lược của mình để phù hợp với những kỳ vọng ngày càng tăng này.

Tiếp theo là có thể hỗ trợ tạo ra chuyển đổi doanh nghiệp.

Trong bối cảnh biến động về giá, các hiệp hội có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với thị trường. Fair Trade International, với cơ chế giá sàn và khoản premium cố định, cùng với chính sách ứng trước 60% giá trị hợp đồng, đã tạo nền tảng vững chắc cho kế hoạch kinh doanh dài hạn của doanh nghiệp. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi giá cà phê dự kiến còn tiếp tục biến động đến giữa năm 2025.

Về mặt thông tin thị trường, ICO với vai trò là tổ chức liên chính phủ, đang cung cấp dữ liệu thống kê và phân tích quan trọng. Song song đó, các tổ chức như Rainforest Alliance tập trung vào việc thúc đẩy tính minh bạch trong chuỗi cung ứng thông qua các tiêu chuẩn chứng nhận nghiêm ngặt. Những nỗ lực này góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về thông tin sản phẩm.

Từ đó, quy chuẩn từ các hiệp hội có thể thúc đẩy những xu hướng tiêu dùng mới.

Vai trò của các hiệp hội trong việc định hình hành vi tiêu dùng cà phê đang ngày càng rõ nét. Đối với xu hướng pha chế tại nhà đang gia tăng, các hiệp hội đã phát triển hệ thống chứng nhận chất lượng cho cà phê rang xay, đồng thời cung cấp hướng dẫn kỹ thuật pha chế chuyên nghiệp cho người tiêu dùng.

Trong không gian quán cà phê, SCA đã thiết lập tiêu chuẩn barista chuyên nghiệp, nâng cao trải nghiệm khách hàng tại các điểm bán. Fair Trade và Rainforest Alliance cũng góp phần quan trọng trong việc xây dựng văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm, khi người dùng ngày càng quan tâm đến truy xuất nguồn gốc và tính bền vững của sản phẩm.

Nghiên cứu chỉ ra rằng người tiêu dùng sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho cà phê có nhãn bền vững, chẳng hạn như Fair Trade và Organic. Những nhãn này truyền đạt các thực hành đạo đức đằng sau việc sản xuất cà phê, ảnh hưởng đến quyết định mua hàng bằng cách phù hợp với các giá trị của người tiêu dùng về trách nhiệm môi trường và công bằng xã hội

Tạm kết

Sự ổn định của thị trường cà phê phụ thuộc rất nhiều vào nỗ lực hợp tác của nhiều hiệp hội khác nhau nhằm ủng hộ các hoạt động thương mại công bằng, tính bền vững và cải thiện chất lượng. Thông qua các sáng kiến ​​chiến lược như ổn định giá, cải thiện khả năng dự báo và thúc đẩy quan hệ đối tác lâu dài, các tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà sản xuất cà phê đồng thời đảm bảo môi trường thị trường ổn định hơn trước những thách thức đang diễn ra.

Hình ảnh sử dụng trong bài viết được XLIII Coffee sưu tầm.

1. Giá cà phê sẽ duy trì ở mức cao đến khi nào?

Giá cà phê dự kiến sẽ duy trì ở mức cao và khó giảm trước giữa năm 2025, do ảnh hưởng từ hạn hán, chi phí logistics tăng cao, và tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

2. Các hiệp hội cà phê đang làm gì để hỗ trợ nông dân?

Fair Trade International đảm bảo giá sàn tối thiểu 1,40 USD/pound và hỗ trợ thêm 0,20 USD/pound để nông dân có thu nhập ổn định, bất chấp biến động thị trường.

3. Làm thế nào các hiệp hội nâng cao chất lượng cà phê?

Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA) và Viện Chất lượng Cà phê (CQI) tổ chức các chương trình đào tạo và chứng nhận chuyên nghiệp, giúp nâng cao giá trị và chất lượng sản phẩm cà phê toàn cầu.

4. Các mô hình hợp tác giữa các hiệp hội có vai trò gì?

Mô hình hợp tác giữa các hiệp hội, như giữa Rainforest Alliance và UTZ, giúp tối ưu hóa nguồn lực, tạo tiêu chuẩn chung, và tăng cường tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.

5. Tác động dài hạn của các hiệp hội đối với ngành cà phê là gì?

Các hiệp hội định hình hành vi tiêu dùng có trách nhiệm, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với biến động giá, và thúc đẩy đầu tư vào phân khúc cà phê specialty với tốc độ tăng trưởng cao, hướng đến phát triển bền vững.