Bình đẳng giới trong ngành cà phê Specialty – Chìa khoá cho sự phát triển bền vững

Bình đẳng giới trước hết là quyền con người. Nó ngụ ý rằng phụ nữ, nam giới, người phi giới tính hay chuyển giới thuộc mọi tầng lớp và chủng tộc đều có giá trị như nhau và đều có quyền bình đằng. Điều đó có nghĩa là tất cả dù giới tính là gì thì họ luôn được hưởng quyền tiếp cận bình đẳng với các nguồn lực, quyền tự do và cơ hội sống, học tập, làm việc, kiểm soát và quyết định của bản thân. 

Trong bối cảnh ngành cà phê, bình đẳng giới có nghĩa là quyền, trách nhiệm và cơ hội của mỗi cá nhân. Nó không phụ thuộc vào việc họ là nam, nữ, hay phi giới tính, người khuyết tật hay thể chất khỏe mạnh, trẻ hay già, da trắng hay da đen, nông thôn hay thành thị. Ở đó, phụ nữ hay nam giới đều có quyền được sống trong phẩm giá, sự an toàn, an ninh. Đây là một tiền đề không thể thiếu để thúc đẩy phát triển sự thịnh vượng và bền vững của toàn ngành.

Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2017 cho thấy, khoảng cách giới tính toàn cầu đang gia tăng. Báo cáo cũng lưu ý rằng có tới 50/192 quốc gia vẫn không đảm bảo quyền và cơ hội bình đẳng cho cả nam và nữ. Đối với ngành cà phê Specialty, thực trạng bất bình đẳng giới cũng đang trong tình trạng đáng báo động và cần được chú trọng giải quyết.

Phụ nữ chịu nhiều thiệt thòi về quyền lợi và cơ hội tiếp cận nguồn lực 

Phần lớn nguồn cung cà phê xanh trên thế giới đến từ các vùng trồng cà phê Specialty có thu nhập thấp và trung bình, nơi tình trạng bất bình đẳng giới vẫn còn phổ biến. Đặc biệt là ở các quốc gia Đông Phi, trung bình nam giới kiếm được hơn 700 USD, trong khi phụ nữ kiếm được ít hơn 450 USD khi thu hoạch cà phê. Sự chênh lệch thu nhập này ảnh hưởng tiêu cực tới đời sống của người lao động nữ, làm giảm hiệu suất sản xuất cà phê mỗi năm.

Thêm vào đó, phụ nữ thường không được tiếp cận các nguồn lực ở mức độ ngang bằng với nam giới như đất đai, tín dụng, thông tin và giáo dục. Tỉ lệ mù chữ tăng làm phụ nữ khó nhận được các cơ hội thăng tiến và tiếp cận nguồn tài chính tốt. Như ở Ethiopia, ước tính chỉ có 25% nữ sinh học trung học. Việc thiếu cơ hội tiếp cận giáo dục này kéo theo sự suy giảm của trình độ lao động và dân trí. Điều này có thể gây nên các hệ quả tiêu cực về sản lượng và chất lượng cà phê tổng thể trên toàn thị trường. Đây có thể là một trong nguyên nhân dẫn đến sản lượng cà phê toàn cầu giảm 8,5 triệu bao trong năm 2021.

Ở một số nơi, để sở hữu đất đai, người phụ nữ phải chịu rất nhiều ràng buộc về mặt pháp luật, thậm chí phải có sự đồng ý của chồng. Sách trắng năm 2015 của SCAA (Hiệp hội Cà phê Đặc sản Hoa Kỳ) cho thấy phụ nữ chỉ sở hữu từ 3-20% đất đai ở các nước đang phát triển. Nếu sở hữu nguồn lực phong phú, mạnh mẽ như nam giới, người phụ nữ có thể nâng cao đáng kể năng suất tại các trang trại của mình. Cụ thể, FAO (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc) ước tính rằng năng suất ở các trang trại do phụ nữ điều hành có thể tăng tới 30% nếu họ được tiếp cận các nguồn lực giống như nam giới.

Phụ nữ trong ngành cà phê thường không được tiếp cận các nguồn lực ở mức độ ngang bằng với nam giới như đất đai, tín dụng, thông tin và giáo dục

Nữ giới gánh vác khối lượng công việc lớn nhưng lại không có địa vị cao

Lao động nữ trên các nông trại cà phê góp mặt trong hầu hết tất cả mọi công đoạn của quá trình sản xuất, từ việc gieo trồng cho đến thu hoạch, chế biến. Tại Colombia, phụ nữ chịu trách nhiệm khoảng 75% công việc đồng áng và 70% sấy khô và phân loại quả cà phê đã thu hoạch. Mặc dù chiếm tỉ lệ lớn là vậy nhưng người phụ nữ trong trang trại cà phê lại không có tiếng nói, không được tham gia quyết định các vấn đề quan trọng và không được công nhận ở một số nơi. Trong số 540.000 gia đình trồng cà phê Colombia đã đăng ký, chỉ có 25% là phụ nữ có thẻ ID cà phê do FNC (Liên đoàn Cà phê Colombia) cấp. Ngoài ra, một báo cáo năm 2018 của Tổ chức Cà phê Quốc tế cho biết trong khi có tới 70% công việc sản xuất cà phê do phụ nữ thực hiện thì các trang trại cà phê do phụ nữ làm chủ chỉ chiếm khoảng 20% ​​-30% toàn ngành.

Không chỉ trên phạm vi nông trại, tại các cuộc thi chuyên môn danh tiếng, lao động nữ vẫn chưa có nhiều cơ hội để tạo nên tiếng vang và thương hiệu riêng của mình. World Brewers Cup vẫn chưa có người chiến thắng là phụ nữ và Giải vô địch Barista Thế giới chỉ có người chiến thắng là nữ đầu tiên vào năm 2019. Trung bình, phụ nữ chỉ chiếm 10% số người lọt vào vòng chung kết và khoảng 1/3 số người tham gia. Đây là một con số khá nhỏ và cần cải thiện trong thời gian tới.

Lao động nữ vẫn chưa có nhiều cơ hội để tạo nên tiếng vang và thương hiệu riêng của mình

Quan điểm xem nam giới là trụ cột của ngành cà phê truyền thống đã không còn phù hợp với tiến trình bền vững, trách nhiệm và đạo đức mà ngành cà phê đặc sản đang theo đuổi. Lao động nữ nếu được tiếp cận nguồn lực công bằng như nam giới sẽ tạo ra nhiều giá trị đáng kể và ngày một phát triển nhiều hơn nữa.

Nâng cao hiệu suất, chất lượng sản xuất cho ngành cà phê Specialty

Theo Chris Treter – Giám đốc của Higher Grounds Trading cho rằng mỗi cá nhân đều có những nhu cầu và thách thức mà họ phải đối mặt. Do đó phụ nữ lẫn nam giới đều phải có quyền tiếp cận hỗ trợ cá nhân hóa để đáp ứng những nhu cầu này. Khi nam nữ bình đẳng, các trang trại có thể nhận được sự hỗ trợ phù hợp thì nông dân có thể tăng hiệu suất và chất lượng cà phê ở mức cao hơn. Các chuyên gia đã chứng minh việc thu hẹp khoảng cách giới tính trong cà phê có thể giúp thúc đẩy sản xuất, làm ngành cà phê tăng thêm 30 triệu tách cà phê mỗi năm. Nhờ đó, ngành cà phê có thể giải quyết các vấn đề biến động giá do thiếu hụt nguồn cung.

Bên cạnh đó, phụ nữ chiếm khoảng 5% – 30% tổng số hộ trồng cà phê trên thế giới. Khi khả năng tiếp cận giáo dục và tài nguyên nông nghiệp được trao cho những nữ nông dân này, chất lượng và năng suất cà phê của họ sẽ lần lượt tăng lên, đồng nghĩa với việc chất lượng cà phê trên thị trường cũng sẽ tăng lên. Sinh kế và phúc lợi của từng hộ gia đình cũng sẽ được cải thiện theo mức độ công nhận vai trò của phụ nữ. 

Không chỉ vậy, việc trao quyền lãnh đạo cho phụ nữ cũng có khả năng tạo ra nhiều sự thay đổi tích cực, thúc đẩy toàn ngành phát triển dựa trên sự đa dạng về giới tính. Những kỹ năng và quan điểm độc đáo khi quản lý, chăm sóc gia đình của người phụ nữ hoàn toàn phù hợp với ngành cà phê – nơi cần sự chú ý đến từng chi tiết, sự chăm chỉ và lập kế hoạch cẩn thận. Việc phụ nữ làm chủ có thể dẫn dắt trang trại bước đi trên con đường mới mẻ để đạt được nhiều mục tiêu khác nhau.

Khi khả năng tiếp cận giáo dục và tài nguyên nông nghiệp được trao cho những nữ nông dân này, chất lượng và năng suất cà phê của họ sẽ lần lượt tăng lên, đồng nghĩa với việc chất lượng cà phê trên thị trường cũng sẽ tăng lên

Cải thiện chất lượng cuộc sống cho lao động nữ

Người phụ nữ không chỉ được mặc định gắn liền với việc chăm sóc con cái mà còn là nguồn lao động đóng góp vào nguồn thu nhập cho gia đình. Xóa tan khoảng cách giới giúp phụ nữ được trả lương xứng đáng hơn để họ yên tâm bám trang trại, cống hiến nhiều hơn nữa cho những lô cà chất lượng. Khi được trao quyền công bằng, phụ nữ sẽ có nhiều cơ hội để phát triển năng lực. Việc tiếp cận nguồn lực sẽ không còn là giấc mơ với nhiều lao động nữ ở các trang trại. Họ được tự do sở hữu đất đai, tiếp thị sản phẩm, được đến gần hơn với nền giáo dục tốt đẹp để trong tương lai gần sẽ thành công tạo dựng danh tiếng, uy tín cho bản thân. 

Phụ nữ đang chứng minh cho mọi người thấy kết quả của sự nỗ lực vươn lên không ngừng nghỉ. Từ 10% nữ giới bước vào chung kết trong 6 năm đầu diễn ra cuộc thi pha chế chuyên nghiệp World Barista Championship, lao động nữ trong ngành cà phê Specialty đã nâng con số này lên thành 2 người vô địch. Tin chắc rằng, nếu được hỗ trợ và trao quyền bình đẳng, phụ nữ nhất định sẽ còn phát huy tốt hơn nữa các kỹ năng và khả năng sáng tạo tiềm ẩn.

Xóa tan khoảng cách giới giúp phụ nữ được trả lương xứng đáng hơn để họ yên tâm bám trang trại, cống hiến nhiều hơn nữa cho những lô cà chất lượng. Khi được trao quyền công bằng, phụ nữ sẽ có nhiều cơ hội để phát triển năng lực

Nhận thấy sự bất công mà lao động nữ phải chịu trong suốt thời gian qua, nhiều tổ chức đã tạo ra các chương trình, hoạt động ý nghĩa để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới cũng như hỗ trợ lao động nữ trên con đường khẳng định giá trị của mình.

Fairtrade – Thương mại công bằng giải quyết vấn đề khoảng cách giới

Fairtrade là chứng nhận hoạt động để xóa đi khoảng cách nam – nữ trên các nông trại, cho phép phụ nữ khẳng định quyền lợi của mình và thành công theo cách riêng của họ. Tiêu chuẩn Fairtrade được thiết kế để ngăn chặn bất bình đẳng giới, tăng cường sự tham gia của phụ nữ đồng thời trao quyền cho nhiều phụ nữ, trẻ em gái hơn được tiếp cận các lợi ích của Fairtrade.

Để đạt được chứng nhận này, các nhà sản xuất cần đáp ứng:

• Không phân biệt đối xử dựa trên giới tính hoặc tình trạng hôn nhân
• Không khoan nhượng với hành vi đe dọa, lạm dụng hoặc bóc lột tình dục
• Không khám thai khi tuyển dụng lao động
• Các chương trình hỗ trợ các nhóm thiểu số và thiệt thòi như phụ nữ
• Phát triển chính sách giới theo thời gian

Nhiều dự án Fairtrade Premium mang lại lợi ích trực tiếp cho phụ nữ, tạo điều kiện thay đổi cơ cấu ra quyết định và quản trị trong các tổ chức sản xuất được chứng nhận cũng như cải thiện các cơ hội kinh tế. Ví dụ: hợp tác xã hạt Del Campo ở Nicaragua sử dụng Fairtrade Premium để hỗ trợ các doanh nghiệp mới nổi của phụ nữ.

Bên cạnh đó, Fairtrade còn thực hiện nhiều dự án nâng cao vai trò của nữ giới. Trong đó, tiêu biểu có thể kể đến dự án Trồng cà phê cho phụ nữ. Dự án này đã khuyến khích chuyển giao các bụi cà phê cho phụ nữ nông dân trồng cà phê ở Kenya, giúp họ lần đầu tiên có được thu nhập độc lập. 300 phụ nữ từ Hợp tác xã Kabngetuny đã được đào tạo về thực hành nông nghiệp tốt và kết quả là đã tăng năng suất và chất lượng cà phê của họ.

Các dự án Fairtrade Premium mang lại lợi ích trực tiếp cho phụ nữ

Liên minh cà phê phụ nữ quốc tế IWCA cải thiện cơ hội nghề nghiệp cho lao động nữ 

Để giúp đỡ những người phụ nữ đang hoạt động trong ngành cà phê, liên minh này đã:

– Trao quyền cho phụ nữ

IWCA tìm cách trao quyền cho phụ nữ trong các cộng đồng trồng cà phê bằng cách cung cấp cho họ khả năng tiếp cận các nguồn lực, cơ hội đào tạo, giáo dục và kết nối mạng. 

– Vận động

IWCA ủng hộ bình đẳng giới trong ngành cà phê, nỗ lực giải quyết các vấn đề như khả năng tiếp cận đất đai, tín dụng và công nghệ của phụ nữ. Bằng cách nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của bình đẳng giới, IWCA khuyến khích các bên liên quan trong ngành cà phê áp dụng các chính sách và thực tiễn hỗ trợ quyền và cơ hội của phụ nữ.

– Kết nối và hợp tác 

IWCA đóng vai trò là nền tảng để phụ nữ trong ngành cà phê kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và cộng tác trên các sáng kiến ​​​​có lợi cho cộng đồng của họ. Thông qua các chương khu vực và hội nghị quốc tế, các thành viên của IWCA trao đổi kiến ​​thức, các phương pháp hay nhất và chiến lược để vượt qua các thách thức.

– Tiếp cận thị trường

IWCA giúp các nhà sản xuất cà phê nữ tiếp cận thị trường quốc tế bằng cách cung cấp cho họ thông tin thị trường, cơ hội thương mại và kết nối với những người mua coi trọng bình đẳng giới và thực hành tìm nguồn cung ứng bền vững. 

– Xây dựng năng lực 

IWCA cung cấp các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho phụ nữ tham gia sản xuất, chế biến và tiếp thị cà phê. Những nỗ lực xây dựng năng lực này tập trung vào nông học, kiểm soát chất lượng, quản lý kinh doanh và các kỹ năng khác cần thiết để thành công trong ngành cà phê.

Cải thiện sự cân bằng giới tính trong trồng cà phê không thể đạt được chỉ sau một đêm. Có những rào cản đối với sự tham gia nhiều hơn của phụ nữ vào cà phê đã ăn sâu vào các chuẩn mực xã hội cần phải vượt qua. Ví dụ, ở khu vực Sidamo Dara của Ethiopia, nơi tỷ lệ biết chữ thấp và vai trò giới truyền thống đã được chứng minh là nguyên nhân chính gây ra bất bình đẳng giới, chúng tôi đang hướng tới việc nâng cao nhận thức về giới và đào tạo quản lý tài chính để khuyến khích việc cùng nhau ra quyết định trong gia đình cũng như một chương trình đọc viết cơ bản.

Tổ chức IWCA ủng hộ bình đẳng giới trong ngành cà phê, nỗ lực giải quyết các vấn đề như khả năng tiếp cận đất đai, tín dụng và công nghệ của phụ nữ

Chương trình AAA – Chiếc lược bình đẳng giới phổ biến các kiến thức về giới cho nông dân

Chương trình AAA hiện đang được triển khai ở bảy quốc gia, bao gồm Colombia, Peru, Costa Rica, Nicaragua, Guatemala, Brazil và Ấn Độ. Mục đích của chương trình này là giáo dục các nhà nông học về bình đẳng giới trong chuỗi cung ứng cà phê thông qua đào tạo và phát triển.

Trong khoảng thời gian hơn sáu tháng, các giảng viên về giới trong khu vực làm việc chặt chẽ với các nhà nông học để chuyển các khái niệm trừu tượng về giới sang thực tế hàng ngày của họ. Bằng cách này, các nhà nông học học cách nhận thức về sự bất bình đẳng giới trên đồng ruộng và nhận ra vai trò quan trọng của phụ nữ trong sản xuất cà phê. Đi xa hơn, họ phát triển các kỹ năng cần thiết để tăng cường khả năng tiếp cận kiến ​​thức, sự tham gia và học tập của phụ nữ, đồng thời củng cố thái độ và hành vi có lợi cho bình đẳng giới cho chính họ và những người mà họ làm việc cùng. 

Chương trình AAA hỗ trợ phụ nữ phát triển các kỹ năng cần thiết để tăng cường khả năng tiếp cận kiến ​​thức

Tạm kết:

Với xu hướng sử dụng cà phê có nguồn gốc bền vững và có đạo đức ngày càng tăng, việc tìm nguồn cung ứng cà phê hỗ trợ bình đẳng giới trên toàn thế giới càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. XLIII Coffee cũng luôn tìm kiếm các nông hộ, nhà sản xuất bền vững do phụ nữ điều hành và hoạt động vì sự công bằng bình đẳng và phát triển chung của toàn bộ chuỗi cung ứng. Trong đó, Trạm sơ chế Vunga là một dự án đầy ý nghĩa do người phụ nữ tài ba Daphrose điều hành. Vunga WSC luôn truyền cảm hứng về những hạt cà phê chất lượng bản địa Rwanda và mục tiêu phát triển một cộng đồng cà phê do phụ nữ quản lý. Nếu bạn mong muốn là một phần trong hành trình ấy, hãy cùng XLIII Coffee ủng hộ những hạt cà phê thơm ngon từ bàn tay của những người lao động xinh đẹp này tạo nên nhé!

Nguồn hình ảnh do đối tác XLIII Coffee cung cấp và XLIII coffee sưu tầm.

Câu 1: Bình đẳng giới trong ngành cà phê Specialty là gì?

Bình đẳng giới trong ngành cà phê là sự công bằng về quyền và nghĩa vụ của nam giới và nữ giới. Họ cùng thực hiện các nghĩa vụ như nhau ở cùng một vai trò và được hưởng quyền lợi tương tự mà không bị ảnh hưởng bởi các định kiến về giới. 

Do có sự khác nhau về mặt sinh học nên chúng ta không thể hiểu một cách cứng nhắc rằng bình đẳng giới là việc thực hiện các công việc giống hệt nhau. Bình đẳng ở đây được hiểu là theo phương diện quyền và nghĩa vụ.

Câu 2: Thực trạng bất bình đẳng giới trong ngành cà phê được biểu hiện ra sao?

Ở trong ngành cà phê, thực trạng bất bình đẳng giới đã diễn ra từ rất lâu. Vì trước đây, ngành cà phê coi nam giới là chủ, là trụ cột, lao động nữ chỉ đóng vai trò không quan trọng. Tuy nhiên, theo thời gian, khi quyền con người được khai phá và phổ biến hơn, vai trò của nữ giới mới được nhận thức đúng đắn. Dù vậy, khoảng cách giới tại các trang trại vẫn còn khá xa, phụ nữ tham gia nhiều công đoạn khác nhau của quá trình sản xuất cà phê nhưng lại chưa nhận được lợi ích tương xứng, không được tiếp cận nguồn lực dồi dào như nam giới đồng thời không có tiếng nói, không có địa vị.

Câu 3: Tại sao cần đảm bảo bình đẳng giới?

Việc tạo dựng bình đẳng giới là yêu cầu tất yếu, cần thiết để mọi công dân thực hiện quyền con người. Dù ở giới tính nào thì con người đều nhu cầu về công việc, lợi ích. Xây dựng được bình đẳng giới trong các trang trại sẽ giúp nâng cao hiệu suất, sản lượng, chất lượng, hướng tới xây dựng ngành cà phê Specialty đạo đức, trách nhiệm và bền vững. Đồng thời việc này còn tích cực cải thiện, nâng cao đời sống của lao động nữ tại các nông trại – nơi có điều kiện sống khó khăn, thiếu thốn.

Câu 4: Những khó khăn mà phụ nữ phải chịu trong quá trình sản xuất cà phê là gì?

So với nam giới, người phụ nữ trên các trang trại dường như phải chịu nhiều thách thức hơn. Đầu tiên, họ không có cơ hội để phát triển bản thân. Mặc dù có mặt trong các khâu canh tác nhưng đến phần thương mại, tiếp thị sản phẩm để tạo nên giá trị cuối cùng thì những người phụ nữ lại không được tham gia. Bên cạnh đó, lao động nữ không được trao quyền công bằng. Họ không được tự do sở hữu đất đai, ở nhiều nơi, phụ nữ chỉ được sở hữu đất khi chồng cho phép. Chính vì vậy, khả năng làm chủ của họ bị hạn chế rất nhiều.

Câu 5: Kể tên một số chương trình, hoạt động vì mục đích bình đẳng giới trong ngành cà phê Specialty.

Ngành cà phê đặc sản luôn nỗ lực để tạo ra giá trị nhân đạo, vì sự phát triển chung của người nông dân. Nhằm nâng cao quyền lợi, địa vị của người phụ nữ, nhiều hoạt động, chương trình, chứng nhận khác nhau đã được tạo ra để hỗ trợ nữ giới. Trong đó có thể kể đến:

– Chứng nhận Fairtrade (Thương mại công bằng) với bộ tiêu chuẩn vì quyền lợi của phụ nữ

– Liên minh cà phê phụ nữ quốc tế IWCA cùng các hành động thiết thực để trao quyền nhiều hơn cho nữ giới

– Chương trình AAA với các khóa học khoảng hơn 6 tháng cho những người nông dân để giáo dục họ về bình đẳng giới.