Giống cà phê Benguet: bảo vật hiếm có của miền Bắc Philippines

Giống cà phê (Benguet Arabica) là tên gọi chung cho các giống cà phê được trồng tại tỉnh Benguet, một vùng núi cao thuộc miền Bắc Philippines. Giống cà phê nguyên bản tại đây là Typica Arabica, được người Tây Ban Nha du nhập vào cuối thế kỷ 19. Qua thời gian, nông dân địa phương đã trồng thêm nhiều giống Arabica khác như Bourbon, Mundo Novo, San Ramon và Caturra. Một số ít cũng trồng Robusta và Liberica ở các độ cao thấp hơn.

Giống cà phê (Benguet Arabica) là tên gọi chung cho các giống cà phê được trồng tại tỉnh Benguet

Giống cà phê Benguet ban đầu là Typica Arabica được người Tây Ban Nha du nhập. Cà phê Arabica được đưa vào vùng cao nguyên Cordillera vào năm 1875 bởi Thống đốc Tây Ban Nha Manuel Scheidnegal y Sera. Ban đầu, cây được trồng thử nghiệm ở vùng thấp nhưng không phù hợp với điều kiện khí hậu. Đến năm 1877, Thống đốc Enrique Oraa đã chuyển cà phê lên độ cao lớn hơn và phân phối cây giống cho người bản địa Igorot. Tuy nhiên, năm 1881, chính sách ép buộc trồng cà phê của Thống đốc Villena vấp phải sự phản đối mạnh mẽ, khiến nhiều cộng đồng phá hủy đồn điền.

Dù vậy, một tù trưởng địa phương tên Camising nhận ra tiềm năng của cà phê Arabica và thuyết phục dân làng trồng thử nghiệm tại Benguet. Thành công của ông đã giúp cà phê Benguet phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự bùng nổ ngành cà phê Philippines cuối thế kỷ 19.

Giống cà phê Benguet ban đầu là Typica Arabica được người Tây Ban Nha du nhập

Tuy nhiên, bệnh gỉ sắt năm 1899 đã tàn phá đồn điền, khiến sản lượng sụt giảm nghiêm trọng. Dù có nhiều nỗ lực khôi phục trong thế kỷ 20, ngành cà phê Benguet suy yếu vào những năm 1990 do lạm phát và thiếu sự hỗ trợ từ chính phủ. Cà phê Benguet đã được liệt kê trong danh mục quốc tế Ark of Taste về các loại thực phẩm di sản đang bị đe dọa của phong trào Slow Food.

Những năm gần đây, các sáng kiến địa phương đã giúp cà phê Benguet hồi sinh. Sản lượng tăng đều đặn từ năm 2010 và đến năm 2016, Đại học Bang Benguet thành lập phòng thí nghiệm nếm thử và chế biến Arabica đầu tiên của quốc gia. Ngày nay, Benguet được xem là một trong những vùng sản xuất Arabica chất lượng cao nhất của Philippines.

Benguet được xem là một trong những vùng sản xuất Arabica chất lượng cao nhất của Philippines

Cà phê Benguet được biết đến với hương vị thanh thoát, tinh tế, mang tính axit tươi sáng tương đương với các dòng cà phê thượng hạng như Kona của Hawaii hay Blue Mountain của Jamaica. Nhờ được trồng ở độ cao lý tưởng, Benguet thể hiện những đặc trưng của một loại Arabica chất lượng cao: vị ngọt tự nhiên hòa quyện cùng độ chua tinh tế, tạo nên cảm giác tròn trịa và cân bằng trên vòm miệng.

Khi thưởng thức, người ta có thể cảm nhận rõ nét hương trái cây tươi mát, đặc biệt là cam quýt và chanh, mang đến sự sống động và sảng khoái. Nếu được rang ở mức độ đậm hơn, cà phê Benguet lại bộc lộ chiều sâu khác với hậu vị socola ngọt ngào, tạo nên một trải nghiệm phong phú và đa tầng vị giác.

Cà phê Benguet được biết đến với hương vị thanh thoát, tinh tế, mang tính axit tươi sáng tương đương với các dòng cà phê thượng hạng như Kona của Hawaii hay Blue Mountain của Jamaica

Cà phê Benguet chủ yếu được trồng tại các trang trại nhỏ và sân vườn của nông dân địa phương ở tỉnh Benguet, nơi có điều kiện khí hậu và độ cao lý tưởng cho cây cà phê Arabica. Một đặc điểm nổi bật trong phương pháp canh tác tại đây là mô hình nông lâm kết hợp, trong đó cây cà phê được trồng dưới tán rừng tự nhiên, bao gồm các loài cây như thông và alnos. Cách canh tác này không chỉ giúp cây cà phê phát triển trong môi trường ổn định, tránh tác động trực tiếp từ ánh nắng mặt trời mà còn duy trì hệ sinh thái bền vững, bảo vệ đất và đa dạng sinh học địa phương.

Cà phê Benguet chủ yếu được trồng tại các trang trại nhỏ và sân vườn của nông dân địa phương ở tỉnh Benguet

Nông dân Benguet đặc biệt chú trọng đến phương pháp canh tác hữu cơ, chỉ sử dụng các vật liệu tự nhiên để cải tạo đất và bảo vệ cây trồng. Đối với họ, việc canh tác không chỉ nhằm mục đích kinh tế mà còn là trách nhiệm gìn giữ tài nguyên cho các thế hệ tương lai. Chính vì thế, mô hình trang trại tại các khu vực như Tublay không chỉ sản xuất cà phê mà còn kết hợp trồng cây ăn quả, tạo nên một hệ sinh thái tự duy trì.

Sau khi thu hoạch, quả cà phê Benguet thường được chế biến theo phương pháp ướt (washed process), nếu nguồn nước cho phép. Quy trình này giúp loại bỏ tạp chất, làm nổi bật hương vị tinh tế và độ sạch của cà phê. Nhờ vào sự chăm sóc kỹ lưỡng trong từng giai đoạn, từ canh tác đến chế biến, cà phê Benguet không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn được đánh giá cao trên thị trường quốc tế, đặc biệt là ở Tây Ban Nha, nơi nó từng được xem là một sản phẩm xa xỉ.

Nông dân Benguet đặc biệt chú trọng đến phương pháp canh tác hữu cơ, chỉ sử dụng các vật liệu tự nhiên để cải tạo đất và bảo vệ cây trồng

Tạm kết

Giống cà phê Benguet được xem là một di sản quý giá của miền Bắc Philippines, kết tinh từ thiên nhiên ưu đãi và sự tận tụy của những người nông dân. Với hương vị tinh tế, phương pháp canh tác bền vững và tiềm năng vươn xa trên thị trường quốc tế, Benguet xứng đáng được xem là một “bảo vật” hiếm có trong thế giới cà phê.

1. Cà phê Benguet có nguồn gốc từ đâu?

Cà phê Benguet có nguồn gốc từ giống Arabica, được người Tây Ban Nha đưa vào vùng cao nguyên Cordillera, Philippines vào cuối thế kỷ 19. Ban đầu, nó được trồng ở vùng thấp nhưng không phù hợp, sau đó được di thực lên độ cao thích hợp, nơi nó phát triển mạnh mẽ.

2. Hương vị của cà phê Benguet có gì đặc biệt?

Cà phê Benguet có độ acid tinh tế, thường được so sánh với cà phê Kona của Hawaii và Blue Mountain của Jamaica. Hương vị của nó nhẹ nhàng, không đắng, với nốt hương trái cây như cam quýt và chanh, trong khi rang sẫm màu hơn sẽ làm nổi bật vị sô-cô-la.

3. Cà phê Benguet được trồng như thế nào?

Nông dân địa phương trồng cà phê Benguet theo mô hình nông lâm kết hợp, xen canh với các loại cây như thông và alnos để bảo vệ hệ sinh thái. Họ áp dụng phương pháp hữu cơ, không sử dụng hóa chất tổng hợp, giúp cây cà phê phát triển trong điều kiện tự nhiên, bền vững.

4. Vì sao cà phê Benguet từng bị suy giảm sản lượng?

Vào cuối thế kỷ 19, cà phê Benguet phát triển mạnh mẽ và được xuất khẩu sang Tây Ban Nha, nhưng đến năm 1899, dịch bệnh gỉ sắt đã tàn phá các đồn điền. Sau đó, việc quản lý yếu kém và sự chuyển đổi sang các cây trồng khác khiến ngành cà phê tại đây bị suy giảm trong nhiều thập kỷ.

5. Cà phê Benguet hiện nay có được phục hồi không?

Từ năm 2010, chính quyền địa phương và nông dân đã tích cực phục hồi sản xuất cà phê Benguet, áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng cao. Năm 2016, một trung tâm chế biến và thử nếm cà phê Arabica được thành lập tại Đại học Bang Benguet, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu trong nước và quốc tế.