Vùng trồng cà phê Specialty Papua New Guinea: sự đột phá từ đất núi lửa

Ngành cà phê Papua New Guinea có dòng chảy phát triển lâu đời vươn lên từ sự kiên cường, không ngừng vươn lên của những người nông dân.

Cà phê đặt chân đến Papua New Guinea (Cuối thế kỷ 19)

Cà phê xuất hiện tại Papua New Guinea (PNG) từ cuối thế kỷ 19, gắn liền với lịch sử thuộc địa của đất nước này. Một trong những nhân vật đầu tiên đưa cà phê đến PNG có thể là Emma Coe Forsayth, thường được gọi là ‘Nữ hoàng Emma’, một nữ doanh nhân lai Mỹ-Samoa đầy quyền lực. Emma đã thiết lập các đồn điền lớn trồng ca cao và dừa tại tỉnh Đông New Britain với sự hỗ trợ của anh rể, nhà thực vật học người Đức Richard Parkinson. Rất có thể, các đồn điền này cũng đã bao gồm việc trồng cà phê, đặt những viên gạch đầu tiên cho ngành cà phê tại PNG

Cà phê bắt đầu nảy mầm trên đất núi lửa (1890 – 1920)

Bản ghi chép chính thức đầu tiên về ngành cà phê Papua New Guinea xuất hiện vào năm 1890, khi chính quyền thuộc địa báo cáo rằng cà phê được trồng tại khu vực Rigo, phía tây nam đất nước. Đến năm 1897, 20.000 cây Arabica đã được trồng tại đồn điền Variarata, và vào năm 1901, cà phê từ PNG bắt đầu được xuất khẩu sang Úc. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, việc trồng trọt vẫn mang tính thử nghiệm và chưa tạo ra sự bùng nổ lớn trong thương mại.

Cà phê xuất hiện tại Papua New Guinea (PNG) từ cuối thế kỷ 19

Sự phát triển cà phê sau thế chiến (1920 – 1950)

Đến thập niên 1920, ngành cà phê PNG bước vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ. Lô cà phê Arabica thử nghiệm đầu tiên được trồng vào năm 1928 tại đồn điền Wau, sau đó được bán cho doanh nhân người Đức Carl Leopold Bruno Wilde, người đã đổi tên thành Blue Mountain Coffee. Đồn điền này trở thành điểm khởi đầu cho việc phát triển ngành cà phê ở vùng cao nguyên. Từ đây, hạt giống cà phê được chuyển đến các trạm nghiên cứu, lan rộng khắp vùng cao nguyên, nơi có điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của cà phê.

Sự vươn lên mạnh mẽ của cà phê thương mại  (1951 – 1965)

Sau Thế chiến II, ngành cà phê PNG bước vào giai đoạn thương mại hóa mạnh mẽ. Từ năm 1951 đến năm 1965, diện tích trồng cà phê tăng gấp hơn 30 lần, từ 147 ha lên đến 4.800 ha. Dù ban đầu có sự tham gia của các đồn điền lớn, nhưng đáng chú ý hơn cả là sự gia tăng của những nông dân sản xuất nhỏ. Họ đã đóng góp đến 85% sản lượng cà phê của PNG, và hiện nay chủ yếu trồng giống Arabica tại độ cao trên 1.500 mét, cung cấp cà phê chất lượng cao cho thị trường quốc tế.

Vươn tới tương lai với Specialty Coffee (Sau 1965 – Hiện Nay)

Dù sản xuất cà phê thương mại phát triển mạnh, ngành cà phê Papua New Guinea vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hạ tầng cơ sở và kỹ thuật trồng trọt. Những nỗ lực của Coffee Industry Corporation (CIC) đã giúp cải thiện tình hình bằng cách thúc đẩy các biện pháp bền vững và nâng cao chất lượng cà phê. Nhờ đó, chất lượng cà phê tại PNG ngày càng được nâng cao, và quốc gia này đã dần khẳng định vị trí của mình trên bản đồ cà phê đặc sản thế giới, mở ra triển vọng sáng lạn trong tương lai.

Những nỗ lực của Coffee Industry Corporation (CIC) đã giúp cải thiện tình hình bằng cách thúc đẩy các biện pháp bền vững và nâng cao chất lượng cà phê Papua New Guinea

Papua New Guinea sở hữu nhiều vùng trồng cà phê nằm ở độ cao từ 1.200 – 2.200 mét so với mực nước biển, nơi các điều kiện tự nhiên hoàn hảo cho cây cà phê phát triển. Trong đó, một số vùng nổi bật về chất lượng và sản lượng cà phê đặc sản bao gồm:

Vùng cao nguyên Western Highlands

Western Highlands là một trong những khu vực nổi tiếng nhất với cà phê đặc sản tại PNG. Điều kiện khí hậu mát mẻ cùng với đất núi lửa giàu dinh dưỡng đã tạo điều kiện lý tưởng để cây cà phê Arabica phát triển. Cà phê từ vùng này thường có hương vị phức hợp với độ chua sắc nét, hương thơm ngọt ngào và thể chất mượt mà. Đây là một trong những vùng trồng cà phê quan trọng nhất của PNG.

Vùng Jiwaka

Jiwaka, một vùng đất nhỏ nhưng có tác động lớn đến thị trường cà phê đặc sản. Cà phê tại đây thường được sản xuất theo phương pháp thủ công bởi các hộ nông dân nhỏ, tập trung vào chất lượng hơn là số lượng. Một ví dụ tiêu biểu là Jiwaka Coffee Limited, đơn vị đã thành công đưa cà phê của mình ra thế giới thông qua các triển lãm quốc tế, nổi bật như Triển lãm Cà phê Đặc sản tại Portland, Oregon, Hoa Kỳ vào năm 2023.

Vùng Eastern Highlands

Đây là một trong những khu vực có khí hậu ổn định và thổ nhưỡng lý tưởng, nơi cà phê thường mang hương vị trái cây tươi mát, độ chua sáng, và độ cân bằng tốt. Các hộ nông dân ở đây tập trung vào việc chăm sóc từng cây cà phê, đảm bảo chất lượng tối ưu cho sản phẩm của họ.

Vùng Morobe

Đất núi lửa tại Morobe giúp cà phê phát triển với hương vị đậm đà và phong phú. Morobe là một trong những khu vực tiên phong trong việc áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, đồng thời sản xuất ra những loại cà phê có hương vị độc đáo và đa dạng.

Papua New Guinea sở hữu nhiều vùng trồng cà phê nằm ở độ cao từ 1.200 – 2.200 mét so với mực nước biển

Phần lớn cà phê của Papua New Guinea được trồng ở vùng cao nguyên miền núi, trên các đồn điền nhỏ của nông dân. 

Canh tác và thu hoạch

Cà phê tại PNG được trồng bởi hàng chục ngàn hộ nông dân nhỏ lẻ, mỗi hộ chỉ sở hữu một diện tích đất trồng cà phê khiêm tốn. Mặc dù quy mô nhỏ, nhưng quy trình canh tác rất tỉ mỉ và cẩn thận. Các nông dân tại PNG thu hoạch cà phê bằng tay, chỉ chọn những quả cà phê chín đều để đảm bảo chất lượng tốt nhất.

Chế biến sau thu hoạch

Phương pháp chế biến phổ biến nhất tại PNG là chế biến ướt (washed process), giúp tạo ra những tách cà phê có hương vị tinh khiết và sắc nét. Bên cạnh đó, các phương pháp chế biến mới như chế biến tự nhiên (natural process) và chế biến mật ong (honey process) cũng đang dần phổ biến, mang lại sự đa dạng trong hương vị cho cà phê PNG.

Phân loại và đánh giá chất lượng

Cà phê PNG được phân loại dựa trên nhiều yếu tố như kích thước hạt, số lượng khuyết tật và chất lượng tách (cup score). Những tiêu chuẩn nghiêm ngặt này đã giúp PNG ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường cà phê đặc sản thế giới.

Cà phê tại PNG được trồng bởi hàng chục ngàn hộ nông dân nhỏ lẻ, mỗi hộ chỉ sở hữu một diện tích đất trồng cà phê khiêm tốn

Papua New Guinea đã nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chương trình quốc tế nhằm đưa cà phê của họ ra thị trường toàn cầu. Một ví dụ điển hình là chương trình PHAMA Plus, giúp kết nối các nhà sản xuất cà phê tại PNG với các khách hàng quốc tế. Với sự hỗ trợ từ PHAMA Plus, các nhà sản xuất như Jiwaka Coffee Limited đã có cơ hội tham gia triển lãm cà phê tại Mỹ, mang lại cơ hội quảng bá và thúc đẩy xuất khẩu cà phê đặc sản của PNG.

Bên cạnh đó, Coffee Industry Corporation (CIC) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng cho các nông dân nhỏ lẻ, đồng thời khuyến khích họ chuyển đổi sang sản xuất cà phê có chứng nhận và cà phê đặc sản. Những sáng kiến như Hiệp hội Phụ nữ trong ngành cà phê (WICA) cũng giúp trao quyền cho phụ nữ, tăng cường sự đại diện và kết nối của họ với thị trường quốc tế.

Papua New Guinea đã nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chương trình quốc tế nhằm đưa cà phê của họ ra thị trường toàn cầu

Tạm kết

Vùng trồng cà phê Specialty Papua New Guinea hiện đang đứng trước nhiều cơ hội lớn trên thị trường cà phê đặc sản toàn cầu. Với chất lượng vượt trội và những nỗ lực phát triển bền vững, cà phê PNG ngày càng được nhiều người tiêu dùng quốc tế biết đến và yêu thích. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển hơn nữa, PNG cần phải đầu tư cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông và hậu cần, đồng thời tiếp tục duy trì các tiêu chuẩn bền vững trong canh tác và chế biến.

Tương lai của cà phê đặc sản Papua New Guinea tràn đầy triển vọng. Với đất núi lửa giàu dinh dưỡng, sự tận tâm của nông dân và các nhà sản xuất, cùng với sự hỗ trợ từ các chương trình quốc tế, PNG có tiềm năng trở thành một trong những trung tâm cà phê đặc sản hàng đầu của khu vực Thái Bình Dương và thế giới.

Hình ảnh do XLIII Coffee sưu tầm

1. Tại sao Papua New Guinea lại có tiềm năng lớn trong việc trồng cà phê Specialty?

Papua New Guinea có địa hình độc đáo với những vùng đất núi lửa màu mỡ và khí hậu cao nguyên lý tưởng cho việc canh tác cà phê. Độ cao trên 1.500 mét, kết hợp với sự đa dạng sinh học và điều kiện tự nhiên nguyên sơ, đã tạo ra một môi trường hoàn hảo để phát triển các giống cà phê Arabica chất lượng cao. Điều này cho phép hạt cà phê phát triển với hương vị phong phú và độc đáo, đáp ứng tiêu chuẩn cà phê Specialty toàn cầu.

2. Ngành cà phê Papua New Guinea đã phát triển như thế nào qua các giai đoạn lịch sử?

Cà phê được du nhập vào Papua New Guinea vào cuối thế kỷ 19, gắn liền với thời kỳ thuộc địa. Sau những thử nghiệm ban đầu, cà phê đã có bước phát triển mạnh mẽ từ thập niên 1920. Sau Thế chiến II, sản xuất cà phê thương mại bùng nổ, và các nông dân sản xuất nhỏ dần đóng vai trò quan trọng. Ngày nay, 85% sản lượng cà phê của Papua New Guinea đến từ những người nông dân nhỏ lẻ, trồng chủ yếu là giống Arabica chất lượng cao.

3. Vùng trồng cà phê chính ở Papua New Guinea là những khu vực nào?

Những vùng trồng cà phê chính ở Papua New Guinea nằm chủ yếu ở khu vực Cao nguyên, bao gồm Eastern Highlands, Western Highlands, và Simbu. Các vùng này nằm trên độ cao từ 1.500 mét trở lên, nơi có khí hậu mát mẻ và đất núi lửa giàu dinh dưỡng, tạo điều kiện lý tưởng để trồng các giống cà phê Arabica đặc sản với hương vị đặc trưng và đa dạng.

4. Quy trình sản xuất cà phê ở Papua New Guinea có gì đặc biệt?

Quy trình sản xuất cà phê ở Papua New Guinea chủ yếu là phương pháp chế biến ướt, giúp bảo tồn hương vị tự nhiên và tươi mới của cà phê. Nhiều nông hộ nhỏ lẻ thu hoạch bằng tay và chế biến tại chỗ, đảm bảo mỗi hạt cà phê được chăm sóc kỹ lưỡng. Ngoài ra, với sự hỗ trợ từ các tổ chức như Coffee Industry Corporation (CIC), chất lượng cà phê ngày càng được cải thiện thông qua các biện pháp bền vững và ứng dụng kỹ thuật tiên tiến.

5. Triển vọng tương lai của ngành cà phê Specialty Papua New Guinea như thế nào?

Ngành cà phê Specialty Papua New Guinea đang trên đà phát triển mạnh mẽ nhờ vào những nỗ lực cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường quốc tế. Dù vẫn còn gặp một số thách thức như thiếu hạ tầng và kỹ thuật, sự quan tâm từ các thị trường đặc sản và việc nâng cao nhận thức về cà phê bền vững đang tạo ra cơ hội lớn cho Papua New Guinea để khẳng định mình như một nguồn cung cà phê Specialty quan trọng trên thế giới.