Vùng trồng cà phê Specialty Tanzania: Bí ẩn nằm sau hạt hương mĩ vị

Tanzania là một quốc gia Đông Phi, là quê hương của nhiều loại cà phê Specialty nổi tiếng thế giới. Quốc gia này đang nằm trong số những quốc gia sản xuất cà phê lớn trên thế giới, đóng góp khoảng 1% sản lượng cà phê toàn cầu. Theo dữ liệu từ Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), sản lượng cà phê của Tanzania năm 2020 đạt khoảng 900,000 bao (60kg/bao), với sự đóng góp chủ yếu từ các loại cà phê Arabica và Robusta.

Cà phê là một trong những mặt hàng xuất khẩu chính của Tanzania, chiếm khoảng 20% tổng giá trị xuất khẩu nông sản của quốc gia này. Theo Ngân hàng Thế giới, ngành cà phê tạo ra việc làm cho hơn 400,000 hộ gia đình, đóng góp đáng kể vào nền kinh tế nông thôn và phát triển bền vững.

Tanzania là một quốc gia Đông Phi, là quê hương của nhiều loại cà phê Specialty nổi tiếng thế giới, đóng góp khoảng 1% sản lượng cà phê toàn cầu

Lịch sử cà phê Tanzania là một câu chuyện đầy cảm hứng về sự phát triển và thích nghi của những đồn điền ngát hương dưới sự quản lý của nông dân chăm chỉ.

Thời điểm cây cà phê du nhập vào Tanzania

Cây cà phê lần đầu tiên được du nhập vào Tanzania vào những năm 1890 bởi các nhà truyền giáo Đức. Họ mang theo cây cà phê Arabica từ Ethiopia và trồng thử nghiệm tại các khu vực cao nguyên như Arusha và Kilimanjaro. Sự du nhập này đã đánh dấu sự bắt đầu của ngành cà phê tại Tanzania, mở đường cho sự phát triển của một nền nông nghiệp cà phê phong phú sau này.

Các bước nhảy đáng chú ý trong lịch sử cà phê Tanzania

1. Giai đoạn đầu – Sự phát triển ban đầu (1890 – 1930)

1890 – 1910: Sau khi cây cà phê được du nhập, các đồn điền cà phê lớn bắt đầu được thành lập, chủ yếu do các nhà truyền giáo và các thực dân Đức quản lý. Thời kỳ này chứng kiến sự phát triển đầu tiên của ngành cà phê với việc mở rộng diện tích trồng cà phê.

1920 – 1930: Các đồn điền cà phê bắt đầu được quản lý bởi người Anh sau khi Tanzania trở thành một phần của Liên bang Đông Phi thuộc Anh. Sự phát triển này dẫn đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho ngành cà phê, bao gồm các nhà máy chế biến và hệ thống phân phối. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự gia tăng trong sản lượng cà phê xuất khẩu, tuy nhiên, hầu hết các đồn điền vẫn thuộc sở hữu của người nước ngoài.

2. Giai đoạn chuyển đổi và độc lập (1961 – 1994)

1961: Tanzania giành độc lập từ Anh và ngành cà phê bắt đầu chuyển giao quyền sở hữu từ các đồn điền lớn sang tay nông dân địa phương. Chính phủ mới khuyến khích việc canh tác cà phê theo quy mô nhỏ, với nhiều hộ gia đình nông dân tham gia vào việc trồng và chế biến cà phê. Điều này dẫn đến sự gia tăng trong sản lượng cà phê địa phương và sự phát triển của các hợp tác xã nông dân.

1970s – 1980s: Chính phủ Tanzania áp dụng chính sách xã hội hóa và quốc hữu hóa các đồn điền cà phê lớn. Mặc dù chính sách này nhằm thúc đẩy việc phân phối công bằng, nhưng cũng gây ra nhiều thách thức trong việc quản lý và duy trì chất lượng cà phê.

3. Giai đoạn cải cách và hội nhập toàn cầu (1994 – hiện nay)

1994: Chính phủ Tanzania thực hiện các cải cách kinh tế quan trọng, bao gồm việc mở cửa thị trường cà phê cho các nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài. Những cải cách này bao gồm việc xóa bỏ các chính sách kiểm soát giá và khuyến khích đầu tư vào ngành cà phê, dẫn đến sự phát triển của các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cà phê.

2000s – 2010s: Sự phát triển của các hợp tác xã nông dân và các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ nông dân trong việc cải thiện chất lượng cà phê và xây dựng thương hiệu cà phê Specialty. Các dự án bền vững và chứng nhận Fairtrade bắt đầu được triển khai, góp phần nâng cao giá trị và chất lượng cà phê Tanzania trên thị trường quốc tế.

Hiện nay: Tanzania hiện đang tập trung vào sản xuất cà phê Specialty, với các vùng trồng cà phê nổi tiếng như Arusha, Kilimanjaro, và Mbeya trở thành những trung tâm sản xuất cà phê chất lượng cao. Chính phủ và các tổ chức phi chính phủ tiếp tục hỗ trợ nông dân thông qua các chương trình đào tạo và cải tiến quy trình sản xuất, nhằm nâng cao chất lượng và giá trị cà phê Tanzania trên thị trường toàn cầu.

Cây cà phê lần đầu tiên được du nhập vào Tanzania vào những năm 1890 bởi các nhà truyền giáo Đức

Vùng trồng cà phê Specialty nổi bật nhất tại Tanzania phải kể đến Arusha, Kilimanjaro và Mbeya. Với cảnh quan đa dạng từ núi cao đến thung lũng màu mỡ, những khu vực này thường cho ra đời nhiều lô cà phê Specialty có chất lượng và hương vị đáng kinh ngạc. 

Vùng Arusha

– Vị trí địa lý và địa hình: Arusha nằm ở phía bắc Tanzania, gần núi Meru, với độ cao từ 1,400 đến 1,800 mét so với mực nước biển. Khu vực này có địa hình núi non và thung lũng sâu, tạo ra môi trường lý tưởng cho cây cà phê phát triển.

– Khí hậu: Khí hậu ở Arusha mát mẻ quanh năm, với lượng mưa đều đặn. Nhiệt độ trung bình dao động từ 15 đến 25 độ C, tạo điều kiện thuận lợi cho việc canh tác cà phê chất lượng cao.

– Đặc trưng hương vị: Cà phê từ Arusha nổi tiếng với hương vị phức hợp, thường có ghi chú của trái cây nhiệt đới và hương hoa như cam, quýt, và hoa nhài. Sự kết hợp của đất đai màu mỡ và khí hậu lý tưởng đã tạo nên những tách cà phê với hậu vị mượt mà và sâu lắng.

Vùng Kilimanjaro

– Vị trí địa lý và địa hình: Vùng Kilimanjaro nằm gần núi Kilimanjaro, ngọn núi cao nhất châu Phi, với độ cao từ 1,400 đến 2,100 mét so với mực nước biển. Địa hình núi lửa của khu vực này cung cấp đất đai màu mỡ, giàu khoáng chất cho cây cà phê.

– Khí hậu: Khí hậu ở Kilimanjaro mát mẻ và ẩm ướt, với lượng mưa phù hợp quanh năm. Nhiệt độ trung bình từ 14 đến 20 độ C, tạo ra điều kiện lý tưởng cho việc trồng và phát triển cà phê Specialty.

– Đặc trưng hương vị: Cà phê từ Kilimanjaro thường có hương vị cam quýt, mật ong và chút hương chocolate. Hương vị đậm đà và phong phú của cà phê Kilimanjaro làm hài lòng ngay cả những người sành cà phê khó tính nhất, mang lại trải nghiệm thưởng thức tuyệt vời.

Vùng Mbeya

– Vị trí địa lý và địa hình: Mbeya nằm ở phía nam Tanzania, với độ cao từ 1,200 đến 1,800 mét so với mực nước biển. Vùng đất này có địa hình đồi núi và cao nguyên, tạo ra điều kiện trồng cà phê lý tưởng.

– Khí hậu: Khí hậu ở Mbeya ôn đới, với lượng mưa nhiều và đều đặn. Nhiệt độ trung bình dao động từ 16 đến 23 độ C, đảm bảo sự phát triển bền vững của cây cà phê.

– Đặc trưng hương vị: Cà phê từ Mbeya có hương vị đặc trưng của trái cây đỏ như dâu tây, mâm xôi, và chút hương chua dịu. Sự kết hợp hài hòa giữa hương vị trái cây và hậu vị chua nhẹ làm cho cà phê Mbeya trở nên độc đáo và hấp dẫn.

Các vùng trồng cà phê Specialty nổi bật nhất tại Tanzania bao gồm các khu vực ở Arusha, Kilimanjaro và Mbeya

Tanzania là một quốc gia với sự đa dạng về giống cà phê Specialty như Bourbon, Kent, SL28, SL34, N39 đến Blue Mountain.

Bourbon

– Đặc trưng sinh học: Giống Bourbon có nguồn gốc từ đảo Bourbon (nay là Réunion) và được biết đến với năng suất cao và chất lượng hạt tốt. Cây Bourbon có tán lá rộng, trái cà phê nhỏ hơn so với các giống khác nhưng chất lượng hạt rất cao.

– Hương vị: Cà phê Bourbon từ Tanzania thường có hương vị ngọt ngào, đậm đà với ghi chú của caramel, chocolate, và đôi khi là hương trái cây nhiệt đới. Sự phức hợp và cân bằng của hương vị làm cho Bourbon trở thành một trong những giống cà phê được ưa chuộng nhất.

Kent

– Đặc trưng sinh học: Giống Kent được phát triển từ giống Typica tại Ấn Độ và được đặt tên theo một khu vực trồng cà phê tại Kenya. Cây Kent có khả năng chống chịu bệnh tốt và thích nghi với nhiều điều kiện môi trường khác nhau.

– Hương vị: Cà phê Kent từ Tanzania có hương vị phức hợp với ghi chú của trái cây, hoa nhài, và chút hương của mật ong. Hương vị tươi mát và thanh tao, với hậu vị kéo dài, khiến Kent trở thành lựa chọn yêu thích của nhiều người yêu cà phê.

SL28 và SL34

– Đặc trưng sinh học: SL28 và SL34 là hai giống cà phê được phát triển tại Kenya bởi Scott Agricultural Laboratories. Cả hai giống đều có khả năng chống chịu hạn hán và bệnh tốt, với năng suất cao.

– Hương vị: Cà phê SL28 và SL34 từ Tanzania có hương vị nổi bật với ghi chú của trái cây chín, berry, và cam quýt. Đặc biệt, hương vị của SL28 thường có độ chua tươi sáng, trong khi SL34 mang lại cảm giác đậm đà và phức hợp hơn.

N39

– Đặc trưng sinh học: N39 là một giống cà phê được phát triển tại Tanzania, có khả năng chống chịu bệnh tốt và thích nghi với điều kiện khí hậu và địa hình đa dạng của quốc gia này.

– Hương vị: Cà phê N39 có hương vị đặc trưng của trái cây nhiệt đới và chút hương hoa. Hương vị cân bằng và dễ chịu, với độ chua nhẹ, làm cho N39 trở thành một lựa chọn phổ biến trong các loại cà phê Specialty.

Blue Mountain

– Đặc trưng sinh học: Giống Blue Mountain có nguồn gốc từ Jamaica và được trồng phổ biến tại các vùng núi cao của Tanzania. Cây Blue Mountain có khả năng chống chịu tốt với khí hậu khắc nghiệt và bệnh tật.

– Hương vị: Cà phê Blue Mountain từ Tanzania có hương vị mượt mà, tinh tế với ghi chú của hạt dẻ, chocolate và một chút hương trái cây. Sự cân bằng và hậu vị kéo dài của Blue Mountain khiến nó trở thành một trong những giống cà phê cao cấp nhất.

Tanzania là một quốc gia với sự đa dạng về giống cà phê Specialty như Bourbon, Kent, SL28, SL34, N39 đến Blue Mountain

Tanzania nổi tiếng với quy trình sản xuất và chế biến cà phê thủ công tỉ mỉ, từ việc canh tác, thu hoạch cho đến chế biến.

Truyền thống canh tác cà phê

Nông dân Tanzania thường trồng xen kẽ với các loại cây trồng khác như chuối, ngô, nhằm tạo bóng mát và duy trì độ ẩm cho đất. Các vườn cà phê tại Tanzania đa phần chọn xây dựng ở độ cao từ 1,200 đến 2,100 mét so với mực nước biển. Địa hình đồi núi và khí hậu mát mẻ của các vùng này sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho cây cà phê phát triển.

Nông dân sử dụng các biện pháp canh tác hữu cơ và bền vững để chăm sóc cây cà phê Specialty. Họ sử dụng phân bón hữu cơ từ phân động vật và thực vật, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ. Thêm vào đó, cây cà phê được cắt tỉa thường xuyên để loại bỏ các cành khô và yếu, giúp cây phát triển mạnh mẽ hơn.

Thu hoạch thủ công

Mùa thu hoạch cà phê tại Tanzania thường diễn ra từ tháng 6 đến tháng 10, tùy thuộc vào điều kiện thời tiết và vùng trồng cụ thể. Cà phê tại Tanzania thường được thu hoạch thủ công bằng tay. Người nông dân chọn lựa từng quả cà phê chín đỏ trên cây, bỏ qua những quả xanh hoặc quá chín. Việc này đảm bảo rằng chỉ những hạt cà phê tốt nhất mới được thu hoạch.

Chế biến cà phê

Sau khi thu hoạch, quả cà phê được đưa vào các nhà máy chế biến để chế biến, đa số đều là sơ chế ướt. Đầu tiên, quả cà phê được làm sạch và tách vỏ ngoài để lấy hạt cà phê. Sau đó, hạt cà phê được rửa sạch và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Quá trình phơi khô thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày, tùy thuộc vào điều kiện thời tiết. Các hạt cà phê được đảo đều để đảm bảo khô đều và tránh ẩm mốc.

Sau khi phơi khô, hạt cà phê được phân loại theo kích thước và chất lượng. Các hạt cà phê đạt tiêu chuẩn sẽ được đóng gói cẩn thận trong các bao bì bảo vệ, chuẩn bị cho quá trình xuất khẩu.

Cà phê tại Tanzania thường được thu hoạch thủ công bằng tay, sơ chế ướt

Tạm kết

Tanzania không chỉ là một quốc gia đẹp về cảnh quan mà còn là một viên ngọc quý trong thế giới cà phê Specialty. Với những đặc điểm độc đáo về địa lý, khí hậu và lịch sử, cà phê từ Tanzania mang trong mình một hương vị phong phú và đầy quyến rũ. Khám phá cà phê là một hành trình thưởng thức không chỉ hương vị mà còn là văn hóa, truyền thống và sự chăm chỉ của người nông dân. Hãy đắm mình trong những ly cà phê đậm đà, để cảm nhận và chia sẻ câu chuyện của những hạt cà phê đến từ vùng đất đặc biệt này. Sự phong phú và độc đáo của cà phê Tanzania chắc chắn sẽ khiến bạn không thể quên và muốn khám phá thêm nhiều điều thú vị hơn nữa.

Hình ảnh do XLIII Coffee sưu tầm

Câu 1: Tại sao cà phê Tanzania lại đặc biệt?

Cà phê Tanzania đặc biệt do sự kết hợp của địa lý, khí hậu và quy trình sản xuất tỉ mỉ, mang lại hương vị phức hợp và độc đáo.

Câu 2: Vùng nào ở Tanzania sản xuất cà phê Specialty?

Các vùng như Arusha, Kilimanjaro và Mbeya được biết đến với chất lượng cà phê Specialty tuyệt vời tại Tanzania.

Câu 3: Giống cà phê nào phổ biến nhất ở Tanzania?

Các giống phổ biến nhất là Bourbon và Kent, đều có hương vị đặc trưng và chất lượng cao.

Câu 4: Quy trình chế biến cà phê tại Tanzania như thế nào?

Cà phê Tanzania thường được chế biến qua phương pháp ướt, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời và phân loại kỹ lưỡng trước khi xuất khẩu.

Câu 5: Cà phê Tanzania có những hương vị đặc trưng nào? 

Cà phê Tanzania thường có hương vị phức hợp với ghi chú của trái cây, hương hoa, caramel, chocolate và mật ong. Tuy nhiên, hương vị của từng vùng và từng giống cà phê có thể khác nhau, mang lại trải nghiệm đa dạng cho người thưởng thức.